Sbo en speciaal onderwijs groeien met 2000 leerlingen

Het aantal leerlingen in het speciaal basisonderwijs en speciaal onderwijs is vorig jaar met in totaal circa 2000 gestegen. Dat meldt onderwijsminister Arie Slob in een brief aan de Tweede Kamer.

In beide sectoren gaat het om een toename met ongeveer 1000 leerlingen. Het AD meldde eerder dat alleen al in het speciaal basisonderwijs het aantal leerlingen met 2000 was gegroeid, maar dat komt dus niet overeen met wat Slob meldt.

Binnen het speciaal onderwijs doet de stijging zich het sterkste voor bij de leerlingen uit cluster 3/4 (ruim 700 leerlingen), gevolgd door cluster 2 (ruim 260 leerlingen).

In het voortgezet speciaal onderwijs en praktijkonderwijs was vorig jaar sprake van lichte afname van het aantal leerlingen. Het reguliere onderwijs had vorig jaar te maken met behoorlijke krimp als gevolg van negatieve demografische ontwikkelingen.

Lees meer…

Slob hekelt kale ranglijstjes met eindtoetsscores

Ranglijsten op basis van alleen de eindtoetsscores zijn zeer onwenselijk. Dat benadrukt onderwijsminister Arie Slob in reactie op Kamervragen over de verplichte eindtoets in het speciaal onderwijs en speciaal basisonderwijs.

Afgelopen september maakte Slob in deze brief aan de Tweede Kamer bekend dat vanaf het schooljaar 2019-2020 ook het speciaal basisonderwijs (sbo) en het speciaal onderwijs (so) verplicht zullen zijn een eindtoets af te nemen.

Met invoering van de Wet Eindtoetsing PO is de eindtoets vanaf schooljaar 2014-2015 verplicht in het reguliere basisonderwijs. Er was echter vanuit de overheid nog geen toets beschikbaar voor het sbo en so. Nu die er wel is (adaptieve Centrale Eindtoets), is besloten dat ook het sbo en so vanaf 2019-2020 een eindtoets moeten afnemen.

Ontheffing

De verplichting om een eindtoets af te nemen betekent echter niet, zo laat Slob in deze reactie op Kamervragen weten, dat alle leerlingen in het sbo en so de toets gaan maken. ‘Het bevoegd gezag behoudt de mogelijkheid om te bepalen dat bepaalde leerlingen geen eindtoets hoeven af te leggen’, aldus de minister.

Hij wijst daarbij op Beleidsregel ontheffingsgronden eindtoetsing PO. Daarin staat dat zeer moeilijk lerende kinderen en meervoudig gehandicapte leerlingen de toets niet hoeven te maken.

Ranglijstjes

De minister laat in zijn reactie op vragen uit de Tweede Kamer verder weten het zeer onwenselijk te vinden als op basis van eindtoetsresultaten ‘ranglijstjes worden gemaakt van scholen (…) zonder daarbij de context van de scholen mee te nemen’.

Ongewenst gebruik van eindtoetsgegevens voor lijstjes kan volgens hem het beste worden tegengegaan als scholen zich helder over het eigen beleid en bereikte resultaten verantwoorden. Slob vindt Scholen op de Kaart daarvoor heel geschikt.

Speciaal basisonderwijs groeit met 2000 leerlingen

Het aantal leerlingen in het speciaal basisonderwijs is vorig jaar fors gestegen, meldt het AD. Volgens de krant groeide het aantal leerlingen in het sbo met 2000.

Voorzitter Wim Ludeke van het Landelijke Expertisecentrum Speciaal Onderwijs (Lesco) zegt in de krant dat bij de reguliere basisscholen de rek eruit is: ‘Leerkrachten hebben met alle goede wil geprobeerd kinderen binnenboord te houden, maar dat lukt niet meer.’

Hij zegt ook dat leerlingen niet altijd de hulp krijgen die ze nodig hebben. ‘Je ziet dat samenwerkingsverbanden steeds meer hun eigen regels maken. In paniek halen ze rare fratsen uit. Zo krijgen kinderen veel te laat de hulp die ze nodig hebben. We zijn schadelijk bezig’, aldus de voorzitter van het Lesco in het AD.

Lees meer…

 

 

Speciaal basisonderwijs: vier dagen school, minder zieken

Leerlingen van speciale basisschool De Wissel in Hoorn gaan dit schooljaar vier in plaats van vijf dagen per week naar school. Daardoor zijn er minder kinderen ziek, meldt het Algemeen Dagblad.

In het oktobernummer van magazine Naar School! van VOS/ABB stond een artikel over SBO De Wissel. De leerlingen van deze school hebben elke woensdag vrij. Hiermee wil De Wissel onrust en ziekteverzuim onder de kinderen terugdringen. Het experiment van de school in Hoorn past in de pilot Regelluwe Scholen.

In het AD staat nu dat SBO De Wissel verbeteringen ziet. Het is ziekteverzuim is gehalveerd en leerlingen zijn rustiger geworden. Bijkomend voordeel is dat de leraren, die niet vrij zijn op woensdag, meer tijd hebben om hun lessen voor te bereiden.

Later naar sbo, hoger advies vervolgonderwijs

Veel kinderen gaan tegenwoordig pas op latere leeftijd naar het speciaal basisonderwijs (sbo), maar het is niet zo dat zij kwetsbaardere leerlingen zijn. Dat staat in het onderzoeksrapport Kenmerken van leerlingen in het speciaal basisonderwijs 2008-2018.

Er is voor het onderzoek onder andere gekeken naar de leeftijd waarop kinderen naar het sbo gaan en het advies dat zij krijgen voor vervolgonderwijs.

‘Bij instroom op latere leeftijd krijgen leerlingen geen lagere, maar juist hogere adviezen. Dit wijst niet op zwaardere problematiek specifiek bij leerlingen die later instromen in het sbo’, zo melden de onderzoekers.

Aanleiding voor het onderzoek waren signalen vanuit het sbo dat het steeds moeilijker wordt om kinderen goed voor te bereiden op het vervolgonderwijs naarmate ze later instromen. De resultaten van het onderzoek lijken dus te wijzen op het tegenovergestelde.

Het onderzoek maakt deel uit van de Evaluatie passend onderwijs.

Lees meer…

‘Speciaal basisonderwijs gebaat bij vierdaagse schoolweek’

SBO De Wissel in Hoorn heeft vanaf komend schooljaar een vierdaagse schoolweek. De leerlingen zijn dan op woensdag vrij. Het gaat om een proef die onder het experiment Regelluwe scholen valt.

Op de website van de school staat dat de huidige vijfdaagse schoolweek voor de kinderen een pittige klus is. ‘Kinderen moeten dagelijks veel dingen doen die moeilijk voor ze zijn en dat kost veel energie. Kinderen hebben het tijdens de lessen steeds moeilijker om de concentratie vast te houden. Ze zijn sneller overprikkeld, boos of moe en dat komt het onderwijs natuurlijk niet ten goede.’

Het is volgens De Wissel duidelijk dat kinderen meer rust en ontspanning nodig hebben. ‘Met een knip in de week kunnen kinderen het op donderdag en vrijdag beter volhouden en daarmee worden onze lessen aan het einde van de week veel effectiever.’

Lees meer…

OCW relativeert conclusies Trouw over passend onderwijs

De groei in het speciaal onderwijs ‘bestaat vooral uit leerlingen tot en met zeven jaar, met name dove, slechthorende kinderen en leerlingen met een taalontwikkelingsstoornis, die niet onder het stelsel passend onderwijs vallen’. Daarmee reageert een woordvoerder van het ministerie van OCW op een bericht in Trouw.

De krant meldt op basis van cijfers van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) dat het aantal leerlingen in het speciaal basisonderwijs vorig jaar met 100 is gestegen, terwijl het totale aantal leerlingen met 13.000 afnam.

‘Dat is opvallend’, aldus Trouw, ‘omdat het juist de bedoeling is dat kinderen met en zonder beperking zoveel mogelijk samen naar school gaan’. De krant voegt daaraan toe dat vier jaar na de invoering van de Wet passend onderwijs blijkt dat ‘kinderen met een beperking nog altijd grotendeels naar een aparte school (…) gaan’.

Groei in cluster 2

Het ministerie van OCW benadrukt in de krant dat er weliswaar groei is, maar niet zozeer in het speciaal basisonderwijs. De groei van het aantal leerlingen doet zich volgens OCW vooral voor in cluster 2 van het speciaal onderwijs, dat zich richt op leerlingen met een visuele, auditieve of communicatieve beperking.

Cluster 2 maakt geen deel uit van de regionale samenwerkingsverbanden voor passend onderwijs. Het kent een landelijke toelatingssystematiek.

Lees meer…

Download Leerlingenaantallen in speciaal onderwijs

Directeur over passend onderwijs: ‘Kinderen gaan stuk’

Kinderen met een laag IQ en gedragsproblemen gaan stuk als ze op een reguliere basisschool zitten. Dat zegt directeur Jacob Mannessen van de openbare sbo-school De Poldervaart in Schiedam in een uitzending van De Monitor van KRO-NCRV over passend onderwijs.

Volgens Mannessen is er in het reguliere basisonderwijs ‘een te grote focus op de intellectuele capaciteiten’. Bovendien vindt hij de klassen van reguliere basisscholen te groot. ‘Hier op school mogen kinderen hun eigen leerlijn volgen, de groepen zijn een stuk kleiner, er is veel meer aandacht, er is grote rust hier.’

‘Kinderen zitten regelmatig te lang op het huidige regulier onderwijs. Het onderwijs is zo veeleisend dat kinderen stuk gaan. Dan komen ze hier en zijn hier eerst een jaar bezig om tot rust te komen, omdat ze zo boos en verdrietig zijn’, aldus Mannessen.

‘Het leren is gestagneerd. En bij sommigen krijg je dat bijna niet meer opgestart omdat er zo veel frustratie is.’ De grootste problemen doen zich volgens hem voor bij kinderen met een laag IQ en gedragsproblemen.

Leesprestaties gaan (iets) omhoog

Kinderen in het (speciaal) basisonderwijs zijn iets beter gaan lezen. Dat meldt het Cito.

In de periode 2011-2012 heeft het toetsinstituut peilingen uitgevoerd naar het niveau van leesvaardigheid van leerlingen in de groepen 5 en 8 van de basisschool en in het speciaal basisonderwijs (SBO). Het blijkt volgens het Cito dat de prestaties licht stijgen voor wat betreft de vaardigheid van het interpreteren van teksten.

‘Verder lijkt in groep 5 de daling van het plezier in lezen die zich sinds 1994 heeft voorgedaan tot stilstand te zijn gekomen. In groep 8 en het SBO is het percentage leerlingen dat plezier heeft in lezen sinds de vorige peiling gestegen van 35 procent naar 47 procent!’, meldt het Cito op zijn website.

Boek en workshop: ‘Leren loont het langst’

‘Beeldvorming en patronen in de omgang met elkaar en in de organisatie beïnvloeden de keuzes die leraren maken om hun werk uitdagend te houden’, aldus het SBO. In de publicatie ‘Leren loont het langst’ laat het SBO op beeldende wijze en op basis van onderzoek zien hoe deze processen werken.
Met praktische handreikingen en de aanpak ‘samen onderzoeken –leren – verbeteren’ krijgen vo-scholen en teams inzicht in de eigen situatie en de acties die zij kunnen ondernemen om leren en groeien te stimuleren. ‘Tevreden leraren die zich ontwikkelen, verhogen hun duurzame inzetbaarheid en de kwaliteit van het onderwijs’, aldus het SBO. Dat is zowel belangrijk voor scholen met lerarentekorten als voor scholen die moeten krimpen. De publicatie ‘Leren loont het langst’ is gericht op het voortgezet onderwijs maar de inhoud is ook bruikbaar voor andere onderwijssoorten.

‘Leren loont het langst’ is hier te downloaden.

Scholen kunnen het boekje gratis bestellen via sbo@caop.nl. Andere geïnteresseerden kunnen de uitgave via de website bestellen voor 12,50 euro (plus verzendkosten).

Workshop ‘Leren loont het langst’
Op 2 november is er een workshop met dezelfde titel: ‘Leren loont het langst’. Daarin komen de twee loopbaanroutes, de versmallingsroute en de leerroute, uit de publicatie aan bod. 
De versmallingsroute houdt in dat leraren het risico lopen op den duur alleen nog doen waar ze vroeger goed in waren. De leerroute biedt kansen om, voortbouwend op bestaande kwaliteiten, nieuwe dingen te leren en versterkt daarbij de duurzame inzetbaarheid van de leraar. In de workshop maken scholen kennis met de handreiking en ontdekken ze de mogelijkheden om er zelf mee aan de slag te gaan. De workshop is van 12 tot – 16 uur in De Witte Vosch aan de Oudegracht 46 in Utrecht.

Meer informatie 

Pilot SBO over aantrekkelijkheid vo-scholen

Scholen die zich hiervoor aanmelden, krijgen de mogelijkheid om met de internetapplicatie ‘Onderwijs Interviews’ gegevens te verzamelen over de motieven van vertrekkende medewerkers en hun bestemming. Het instrument biedt daarmee inzicht in de vertrekredenen van leraren in het voortgezet onderwijs.

Door deze informatie op uniforme wijze te behandelen, ontstaat inzicht in de aantrekkelijkheid van een individuele instelling en van de totale sector. Zowel individuele scholen als sociale partners kunnen deze kennis gebruiken om daar hun beleid op te baseren. Op dit moment loopt er een dergelijke pilot in de mbo-sector. Op verzoek van sociale partners in het voortgezet onderwijs zal het SBO in september ook een pilot gaan uitvoeren in het voortgezet onderwijs.

Het instrument
De vertrekkende medewerker kan op het internet een vragenlijst invullen. De informatie uit de individuele vragenlijsten wordt samengevoegd in een rapportage die scholen inzicht biedt in hun eigen situatie en een vergelijking geeft met het beeld van de gehele sector. Scholen kunnen deze rapportage op elk gewenst moment direct raadplegen via een website.

Scholen voor voortgezet onderwijs die aan deze pilot willen meewerken, kunenn contact opnemen met de projectleider van Onderwijs Interviews: Yumi Stamet, y.stamet@caop.nl of 070-376 5961. 

Meer informatie

Vernieuwende ideeën van leerkrachten gehonoreerd

Onder de geselecteerde voorstellen bevinden zich een digitale oplossing voor leerlingenzorg, een denktank van docenten en een experiment met flexibele onderwijstijden. De ideeën worden gerealiseerd op verschillende basisscholen van vijf schoolbesturen, waaronder Conexus in Nijmegen en de Stichting Klasse in Gouda en omgeving.

‘Wat zou jij veranderen aan jouw onderwijsomgeving als je schoolbestuurder of minister was?’. Dat was de vraag die de leerkrachten van 15 basisscholen, verspreid door Nederland, voorgelegd kregen. Nederland Kennisland en het SBO zijn van mening dat leerkrachten vaak zelf uitstekend weten hoe de school slimmer kan werken. ‘Zij zijn de potentiële vernieuwers. Als een school die gedachtegang honoreert, zijn er drie voordelen. Het onderwijs verbetert, de leerkracht werkt met meer plezier en de werkdruk neemt af’, aldus  een persbericht van Nederland Kennisland en het SBO.

Het doel van hun initiatief OnderwijsPioniers is docenten de kans te geven zelf een rol te spelen bij het ontwikkelen en verbeteren van hun school. De vijftien uitgewerkte ideeën worden verspreid.

Veertig ideeën
Aan de prijsvraag konden alle leerkrachten van de vijftien geselecteerde basisscholen meedoen. Zij hebben via www.onderwijspioniers.nl veertig ideeën  ingestuurd. Die hadden vooral te maken met digitale oplossingen, het inzetten van ongebruikte talenten netwerken en materialen, effectiever organiseren en creatieve leermethoden.

De jury, bestaande uit vertegenwoordigers van Stichting Kennisnet, de Algemene Onderwijsbond, SBL en de PO-Raad, heeft zich over de 40 inzendingen gebogen en 15 projectideeën geselecteerd. De Stichting Klasse en Conexus kunnen nu elk drie ideeën gaan uitwerken. Die variëren van een open leercentrum met flexibele leertijden (obs De Buut in Nijmegen) tot het werken in ‘doe-ateliers door doeners’ (obs de Waldhoorn in Zegveld van de Stichting Klasse).

Het project loopt tot de zomer en is te volgen via www.onderwijspioniers.nl

Tekorten leiden al tot minder bevoegde leraren

Dit blijkt uit het onderzoek ‘Werving van leraren’, uitgevoerd in opdracht van het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt (SBO). Circa 2140 schoolleiders, managers en personeelsfunctionarissen uit het primair en voortgezet onderwijs zijn hiervoor ondervraagd.

Ruim 20 procent van de vo-scholen verlaagt soms de eisen aan wenselijke competenties op bijvoorbeeld vakinhoudelijk, didactisch of organisatorisch gebied omdat ze anders helemaal niet aan leraren komen.

SBO-directeur Freddy Weima:’‘Op veel scholen in het voortgezet onderwijs staan onbevoegden en onderbevoegden voor de klas. Dat kunnen goede leraren zijn, maar op zich is deze situatie onwenselijk. Het is zaak dat scholen en deze leraren zelf ervoor zorgen dat zij, via scholing en opleiding, zo snel mogelijk bevoegd zijn voor de lessen die ze geven.’

Personele krapte, nu en straks
Uit het onderzoek blijkt dat de helft van de scholen in het voortgezet onderwijs en één op de tien basisscholen kampt met vacatures. De scholen verwachten wel snel meer personeel aan te kunnen trekken; daarnaast hebben ze ook te maken met moeilijk vervulbare vacatures. Vooral de scholen in de Randstad en grote steden zoeken nog personeel.

Circa 12 procent van de schoolleiders in het primair onderwijs en 47 procent van die in het voortgezet onderwijs ervaart problemen met het aantrekken van leraren. Ruim driekwart van het voorgezet onderwijs verwacht de komende jaren grote tekorten in de personeelsvoorziening.

Het rapport ‘Werving van leraren’ kunt u downloaden uit de rechterkolom hiernaast.

Bijlagen