Kostenconfigurators renovatie, upgrading en nieuwbouw

VOS/ABB’s partner op het gebied van onderwijshuisvesting HEVO heeft twee geactualiseerde kostenconfigurators online gezet.

Om gemeenten en scholen sneller inzicht te geven in de investeringen voor renovatie en upgrading van schoolgebouwen, ontwikkelde HEVO de Kostenconfigurator voor Renovatie en Upgrading.

De update van de Nieuwbouwkostenconfiguratoren Primair Onderwijs 2018 en Voortgezet Onderwijs 2018 geeft inzicht in de benodigde investeringen voor de nieuwbouw van een school.

Scholenbouw duurder nu economie floreert

Bij de helft van de aanbestedingen voor scholenbouw in het primair en voortgezet onderwijs is 20 procent meer financiering nodig dan vooraf gebudgetteerd. Dat meldt platform Bouwstenen voor Sociaal op basis van een enquête onder gemeenten en scholen naar de recente aanbestedingspraktijk.

Uit de enquête blijkt dat in 9 procent van de gevallen het gereserveerde budget toereikend is. In alle andere gevallen kwam het aanbestedingsresultaat boven het budget uit. Bij de helft van de aanbestedingen bleek de overschrijding meer dan 20 procent. In enkele gevallen was de overschrijding 35 procent.

Opvallend is, zo meldt Bouwstenen voor sociaal, dat zowel de op VNG-normen gebaseerde budgetten als de budgetten die zijn gebaseerd op werkelijke kosten sterk worden overschreden. De sterke prijsstijging in de bouwsector heeft volgens het platform blijkbaar iedereen verrast.

Scholenbouw versoberen?

Bij vrijwel alle budgetoverschrijdingen wordt actief gezocht naar een oplossing, bijvoorbeeld in de vorm van bezuinigingen, een verhoging van het budget of een combinatie van beide.

Bij het zoeken naar extra budget wordt meer dan eens de school aangesproken. De gemeente houdt dan vast aan het eerder vastgestelde krediet. De keus is dan aan de school: bezuinigen of zorgen voor aanvullende financiering. Het kan er uiteindelijk toe leiden dat een aanbesteding mislukt en er een nieuw plan moet worden opgesteld.

VNG-norm omhoog?

De sterke verhoging van de bouwkosten frustreert de respondenten zichtbaar, meldt Bouwstenen voor sociaal. Om de gewenste kwaliteitsverbetering te realiseren vindt een aantal respondenten dat de VNG-norm omhoog moet met tenminste 25 tot 30 procent.

Eén van de respondenten adviseert om juist in tijden van hoogconjunctuur zo terughoudend mogelijk te zijn met investeringen, omdat anders  de bouwprijzen alleen maar verder worden opgedreven. In veel gevallen kan vervangende nieuwbouw of renovatie nog wel even wachten, aldus deze respondent.

 

Wat zijn uw ervaringen met aanbesteding scholenbouw?

De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) wil input uit het primair en voortgezet onderwijs en de gemeenten om tot een oplossing te komen voor het probleem dat door stijgende prijzen de scholenbouw stilvalt.

Doordat de bouw aantrekt, stijgen de prijzen en wordt het voor publieke partijen steeds moeilijker bouwprojecten aan te besteden. De VNG wil op korte termijn de consequenties van deze ontwikkeling onderzoeken en vervolgens een advies schrijven dat verband houdt met de (norm)vergoeding voor scholenbouw.

Doel hiervan is om een oplossing op maat te bieden voor scholen en gemeenten en om het probleem in te kaart brengen voor de Tweede Kamer en het kabinet.

Op de website van Bouwstenen voor Sociaal staat een online enquête.

Lees meer…

Najaarsbijeenkomst over onderwijshuisvesting

Op 1 december is er in Veenendaal een grote najaarsbijeenkomst voor scholen en gemeenten over de toekomst van onderwijshuisvesting. De dag is georganiseerd door Bouwstenen voor sociaal, platform voor maatschappelijk vastgoed.

Het programma van de Najaarsbijeenkomst is gericht op bestuur en beleid met betrekking tot onderwijshuisvesting. Vertegenwoordigers van scholen en gemeenten die bezig zijn met onderwijshuisvesting, kunnen hier kennis en ervaring uitwisselen en elkaar inspireren. Deelnemers kunnen kiezen uit tal van deelsessies, bijvoorbeeld over de aansturing van integrale kindvoorzieningen, de samenwerking in multifunctionele accommodaties (MFA’s) en integrale kindcentra (IKC’s) of de afspraken met gemeenten over renovatie. Maar ook zijn er sessies over onderhoudsplanning en verduurzaming van onderwijsgebouwen en er is een kennismarkt. Aan het eind van de dag wordt de samenwerkingsagenda voor scholen en gemeenten geformuleerd.

In Bouwstenen voor sociaal participeren onder meer de Vereniging Nederlandse Gemeenten, de PO Raad en Hevo, de huisvestingspartner van VOS/ABB. De Najaarsbijeenkomst wordt gehouden in De Basiliek in Veenendaal.

Meer informatie en inschrijven

Overzicht mogelijkheden voor scholenbouw

Er is een praktisch instrument beschikbaar gekomen, dat snel inzichtelijk maakt wat er wel en niet gerealiseerd kan worden met de actuele normvergoedingen voor scholenbouw. Het gaat om de Nieuwbouwkostenconfigurator van HEVO Huisvestingsadvies, partner van VOS/ABB. 

Het instrument is er zowel voor het primair als het voortgezet onderwijs en is gratis te downloaden. Het laat zien wat de effecten zijn van hogere kwaliteitseisen aan onderwijsgebouwen voor het normbudget. Daarmee is het een praktisch hulpmiddel voor scholen die het gesprek met de gemeente aangaan over de benodigde investeringen voor een nieuw te bouwen school.

Jaren tachtig
HEVO wijst erop dat het realiseren van duurzame en energie- en onderhoudsvriendelijke schoolgebouwen een steeds belangrijker maatschappelijk thema wordt. Deze wensen lopen echter niet synchroon met de normvergoedingen, die zijn gebaseerd op een sober en doelmatig niveau, vastgelegd in de jaren tachtig. Met deze vergoedingen kunnen scholen voldoen aan de minimale eisen van het destijds geldende Bouwbesluit. Dat Bouwbesluit is sindsdien verschillende keren aangepast, maar de normvergoedingen niet.

Het nieuwe instrument laat helder zien hoeveel de verschillende kwaliteitseisen kosten. De Nieuwbouwkostenconfiguratoren voor PO en VO zijn nu beschikbaar in de bijgewerkte editie 2016.

Meer informatie over de Nieuwbouwkostenconfigurator en aanvragen

 

Dekker wil geen volledige doordecentralisatie

Staatssecretaris Sander Dekker van OCW wil geen volledige doordecentralisatie van de huisvesting in het primair onderwijs. Hij ziet te veel nadelen. Wel wil hij vrijwillige doordecentralisatie stimuleren en daarom komt er een nieuw voorlichtingstraject.  De PO-raad reageert teleurgesteld en dat is begrijpelijk.

In zijn brief aan de Tweede Kamer zet Dekker de nadelen op een rijtje. Hij noemt onder meer ‘cherry-picking’ en beperking van de keuzemogelijkheden van gemeenten. Met ‘cherry-picking’ wordt bedoeld dat een algeheel recht op doordecentralisatie ertoe zou leiden dat schoolbesturen alleen de huisvesting van ‘gunstige’ gebouwen op zich willen nemen, en de gemeenten dan blijven zitten met de minder goed onderhouden gebouwen.

Het probleem zit erin dat er bij volledige doordecentralisatie één centraal bedrag wordt vastgesteld voor onderwijshuisvesting, ongeacht of het gaat om nieuwe of oudere scholen. Dit probleem is op te lossen met lokaal maatwerk, waarbij de gemeente de huisvestingsvergoeding vaststelt, maar dat is dan weer in strijd met het ‘recht op doordecentralisatie’, omdat de gemeente dan het proces kan laten vastlopen op onderhandelingen over het bedrag. Ook aan een verplichte doordecentralisatie zitten haken en ogen omdat niet alle schoolbesturen volgens Dekker ‘de behoefte en de kunde hebben’ om dit te doen.

Succes in Breda
Wel kent Dekker enkele voorbeelden van geslaagde vrijwillige doordecentralisatie, zoals in Breda, waar de onderwijshuisvesting en alle middelen zijn overgedragen aan een coöperatieve vereniging, die kans zag om heel snel voor vrijwel alle vo-scholen nieuwe gebouwen te realiseren. Eind 2014 zijn ook alle basisscholen aan dezelfde vereniging overgedragen.

Over deze succesvolle vorm van doordecentralisatie heeft magazine School!, het blad van VOS/ABB en de Vereniging Openbaar Onderwijs, al in 2013 een artikel gepubliceerd onder de kop ‘Scholenbouw in stroomversnelling dankzij doordecentralisatie‘.

Voordelen
De PO-Raad pleit al jaren voor het recht op doordecentralisatie voor scholen die in staat zijn om verantwoordelijkheid te dragen voor investeringen in huisvesting. Ook VOS/ABB is hiervoor, omdat eerder is vastgesteld dat gemeenten het niet-geoormerkte budget voor onderwijshuisvesting lang niet altijd daaraan besteden.

Dat erkent ook staatssecretaris Dekker in zijn brief. ‘Daarom is per 1 januari 2015 een bedrag van 256 miljoen euro uit het gemeentefonds genomen. Dit bedrag is […] beschikbaar gesteld aan de schoolbesturen’, zo schrijft hij.

Doordecentralisatie van alle huisvestingsmiddelen is voor veel schoolbesturen een logisch vervolg op de overheveling van het onderhoud, die per 1 januari 2015 wel is doorgezet. Volgens de PO-Raad  gaat Dekker met zijn afwijzing voorbij aan de voordelen van doordecentralisatie en zijn nadelen als cherry-picking wel degelijk op te lossen, bijvoorbeeld via verevening. Lees hier de reactie van de PO-Raad.

Lees de volledige brief van staatssecretaris Dekker aan de Tweede Kamer over de nadelen van doordecentralisatie.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Gratis inspiratiebijeenkomst over toekomst scholenbouw

VOS/ABB’s huisvestingspartner HEVO houdt op 9 april in Nijmegen een bijeenkomst over de toekomst van de scholenbouw in het primair onderwijs. Deelname is gratis.

Tijdens de inspiratiebijeenkomst in brede school Prins Maurits in Nijmegen laten HEVO en het schoolbestuur Conexus twee voorbeelden zien van het MIJNschool-concept. Ook komt de aanpak van Kindcentrum De Verwondering in Nijmegen aan bod. Het hoogste punt van dit complex in aanbouw werd onlangs bereikt.

Onder leiding van Toine Janssen, lid van het college van bestuur van Conexus, wordt met scholen, schoolbesturen en gemeenten gediscussieerd over de toekomst van de scholenbouw in het primair onderwijs. Daarnaast krijgt u een rondleiding door het nieuwe gebouw van brede school Prins Maurits en hoort u over de ontwikkeling hiervan.

Meer informatie staat in de brochure.

Deelname is gratis. U kunt zich online aanmelden.

Kennismiddag over onderwijshuisvesting

Op 27 november is in het Groenhorst College in Almere de eerste landelijke bijeenkomst van het kenniscentrum Ruimte voor Onderwijs en Kinderopvang.

De middag is bedoeld voor en wordt ingevuld door huisvestingsprofessionals in het onderwijs, de kinderopvang en bij gemeenten. Het gaat om kennisuitwisseling: wat kunt u van elkaar leren?

Als u zich voor 1 november aanmeldt, betaalt u voor deelname 75 euro (daarna 100 euro).  Op de website van Ruimte-OK staat uitgebreide informatie.

Kabinet biedt zicht op meer scholenbouw

Het kabinet heeft via koning Willem-Alexander het onderwijs hoop gegeven op huisvestingsgebied. In de Troonrede zei hij dat investeringen in scholenbouw een oppepper kunnen geven aan de economie.

‘De regering zal – samen met pensioenfondsen, verzekeraars en banken – een Nederlandse investeringsinstelling oprichten. Het doel van deze instelling is grote beleggers te koppelen aan geschikte investeringsprojecten op terreinen als zorg, energie, schoolgebouwen en infrastructuur, om zo de economie te stimuleren’, zo staat in de Troonrede.

Het mag duidelijk zijn dat deze frase aansluit op de oproep die de brancheorganisatie Bouwend Nederland in augustus deed. Voorzitter Maxime Verhagen pleitte toen voor meer renovatie en nieuwbouw van scholen. Die activiteiten zouden de bouwsector uit de crisis kunnen trekken.

Verhagen baseerde zich op onderzoek van het Economisch Instituut Bouwnijverheid (EIB), waaruit blijkt dat een schoolgebouw in de praktijk vaak 100 jaar wordt gebruikt. Volgens hem zijn de gebouwen daar niet op ontworpen. Hij wees er in augustus ook op dat uit hetzelfde onderzoek blijkt dat veel onderwijsgebouwen energieslurpers zijn.

Wat Verhagen in augustus zei, was in feite een herhaling van een pleidooi uit 2009 van VOS/ABB. Toen bleek al dat verscheidene gemeenten overwogen scholenbouwplannen naar voren te halen om de negatieve gevolgen van de crisis voor de bouwsector te verzachten en werkgelegenheid te creëren. VOS/ABB riep andere gemeenten toen op dat voorbeeld te volgen.

Het lijkt er op dat dit idee nu eindelijk door het kabinet wordt omarmd.

‘Bouw scholen om uit crisis te komen’

De brancheorganisatie Bouwend Nederland pleit voor meer renovatie en nieuwbouw van scholen. Die activiteiten zouden de bouwsector uit de crisis kunnen trekken. Bovendien denkt Maxime Verhagen, de nieuwe voorzitter van Bouwend Nederland, dat veel schoolgebouwen toe zijn aan renovatie of verduurzaming.

Verhagen baseert zich op onderzoek van het Economisch Instituut Bouwnijverheid (EIB), waaruit blijkt dat een schoolgebouw in de praktijk vaak 100 jaar wordt gebruikt, voordat het wordt vervangen. Maar volgens Verhagen zijn ze daar niet op ontworpen, zo zei hij deze week. Daarbij wees hij erop dat uit hetzelfde onderzoek blijkt dat driekwart van de onderwijsgebouwen een laag energielabel heeft en dus onzuinig is in energieverbruik. Nederland telt 10.000 schoolgebouwen, die gemiddeld 38 jaar oud zijn.

‘Daarmee is niet gezegd dat de scholen die nog geen label hebben ook slecht scoren. Wel is het een indicatie dat er nog veel moet gebeuren. De focus zou moeten liggen bij renovatie en verduurzaming van scholen en het realiseren van vervangende nieuwbouw’, aldus Verhagen.

Bouwend Nederland heeft een database aangelegd, waarin alle onderwijsgebouwen staan met locatie, vloeroppervlak, bouwjaar en eventueel energielabel. Het idee van Verhagen is dat de leden zelf actief scholen benaderen met ‘slimme voorstellen voor onderhoud, renovatie en verduurzaming’. Verhagen denkt dat als gemeente, schoolbestuur en bouwbedrijven slim samenwerken, de komende jaren een enorme kwaliteitsslag kan worden gemaakt.

‘Slim samenwerken’
Wat Verhagen zegt, is niet nieuw. Al in 2009 meldde VOS/ABB dat verscheidene gemeenten overwogen om scholenbouwplannen naar voren te halen, om de negatieve gevolgen van de crisis voor de bouwsector te verzachten en werkgelegenheid te creëren. Tegelijkertijd blijkt het voor veel gemeenten lastig te realiseren, omdat juist hier de financiën onder druk staan, doordat de rijksoverheid in crisistijd veel taken overhevelt naar de gemeenten. Bovendien hebben gemeenten te maken met ingewikkelde Europese aanbestedingsregels.

Gemeenten zijn in de meeste gevallen verantwoordelijk voor de huisvesting van het onderwijs. Slechts in enkele gevallen is de verantwoordelijk ‘doorgedecentraliseerd’ naar het onderwijsbestuur.

Lees ook het onderzoek van het Economisch Instituut Bouwnijverheid: ‘Bouwen voor het onderwijs’.

Gratis tool voor kostenberekening nieuwbouw

Het instrument is bruikbaar voor zowel het primair  als voortgezet onderwijs. De tool maakt inzichtelijk wat de effecten zijn van hogere kwaliteitseisen voor onderwijsgebouwen en wat de invloed is van de marktwerking op het normbudget. HEVO stelt de Nieuwbouwkosten Configurator gratis ter beschikking aan gemeenten en schoolbestuurders.

Ontoereikende normbudgetten
Onderwijsinstellingen in het PO en VO krijgen voor nieuwbouw een zogenoemd normbudget van de gemeente. De hoogte van deze vergoeding zou voldoende moeten zijn voor een sober en doelmatig onderkomen. In de praktijk blijkt echter dat deze normvergoeding niet toereikend is om te voldoen aan de aangescherpte regels in het Bouwbesluit.

Daarnaast willen gemeenten en schoolbestuurders vaker duurzame, energie- en onderhoudsvriendelijke schoolgebouwen. Hans Heijltjes, senior-adviseur bij HEVO: ‘Om een duurzaam schoolgebouw te realiseren en de exploitatiekosten daarvan over een gebruiksperiode van minimaal 40 jaar te kunnen beperken, is een ander investeringsniveau noodzakelijk dan de normvergoeding. De Nieuwbouwkosten Configurator laat vooraf zien hoeveel budget écht noodzakelijk is om de gewenste kwaliteit te kunnen realiseren’.

Luchtkasteel
Heijltjes: ‘Net zoals bij de keuze voor een nieuwe auto, geeft de Nieuwbouwkosten Configurator weer wat de kosten zijn van extra opties bovenop de ‘kale basisuitvoering’. Gemeenten en besturen hebben dan meteen een realistisch beeld en hoeven achteraf geen concessies te doen. Dit instrument laat zien of een droom verwezenlijkt kan worden of dat het een luchtkasteel is.’

Direct naar de Nieuwbouwkosten Configurator

Acht leden genomineerd voor Scholenbouwprijs

In totaal waren er dit keer 139 inzendingen voor de tweejaarlijkse Scholenbouwprijs. De jury is verrast over dit hoge aantal inzendingen, omdat het thema dit keer zo specifiek was, namelijk: ‘Het duurzame schoolgebouw, kwaliteit in samenhang’. “Dit betekent dat er veel duurzame bouwprojecten in de steigers hebben gestaan”, aldus de verheugde jury.

Bijna 90 procent van de inzendingen betreft nieuwbouwprojecten, de meeste binnen het primair onderwijs (86). Veel van die projecten zijn onderdeel van een brede school. In de provincie Zuid-Holland wordt kennelijk het meeste gebouwd, want daar kwamen de meeste inzendingen vandaan (32), gevolgd door Gelderland en Noord-Holland met elk 22 inschrijvingen.

De acht leden van VOS/ABB die zijn genomineerd, zijn:
in het primair onderwijs
* obs De Vier Ambacht in Rotterdam
* obs De Vlinder in Ter Apel
* obs Florence Nightingale & De Oranjerie/De Oostwijzer in Zoetermeer

in het voortgezet onderwijs
* gymnasium Bernrode in Heeswijk-Dinther
* dr. Aletta Jacobs College in Hoogezand-Sappemeer
* Niekée in Roermond
* osg Piter Jelles Nijlân in Leeuwarden.

Na de tentoonstellingsronde worden uit de 22 geselecteerde ontwerpen opnieuw acht ontwerpen genomineerd. Hieruit wordt uiteindelijk in beide categorieën de winnaar gekozen.De minister van Onderwijs reikt de Scholenbouwprijs 2008 uit op 29 januari, tijdens de Nationale Onderwijs Tentoonstelling in Utrecht. Dit jaar is er voor het eerst ook een publieksprijs. Deze wordt bepaald door bezoekers van de NOT, die dan met een stemcomputer een stem kunnen uitbrengen op een van de ontwerpen.

Bekijk hier de foto-reportage in het blad Over Onderwijs, nr 4 van 2007, over het spectaculaire, kleurrijke gebouw van Niekée: ‘Een gebouw als een avontuur’.