Katern 17: Instandhouding van scholen (herziene online versie)

Ook het veranderen van de richting (‘van kleur verschieten’) en de vorming van nevenvestigingen komen in deze nieuwe printvriendelijke versie aan de orde.

Dit katern richt zich specifiek op het primair onderwijs, omdat er in het voortgezet onderwijs maar zeer weinig kansen zijn om (openbare) scholen te stichten.

Als uw organisatie bij VOS/ABB is aangesloten, kunt u katern 17 gratis downloaden. Uit kostenoverwegingen is besloten het herziene katern niet in druk uit te brengen.

Initiatief voor stichten/opheffen bij schoolbestuur

Per 1 januari kunnen verzelfstandigde schoolbesturen voor openbaar primair onderwijs zelf het initiatief nemen tot het stichten van een school. Ze krijgen ook de bevoegdheid om zelf te beslissen over de opheffing van een school, mits zij hun gemeente in de gelegenheid stellen die school over te nemen. 

In het najaar gingen de Tweede en Eerste Kamer akkoord met het wetsvoorstel in verband met de stichting en opheffing van openbare scholen door verzelfstandigde besturen in het primair onderwijs. Op 1 januari aanstaande wordt de wetswijziging van kracht. Dit betekent dat verzelfstandigde openbare schoolbesturen dan beschikken over dezelfde instrumenten als bevoegde gezagsorganen in het bijzonder onderwijs. Bovendien krijgen ouders een sterkere positie dan nu het geval is.

Zo kan in de huidige situatie een college van B&W een verzoek om de haalbaarheid van een nieuwe openbare school te onderzoeken nog naast zich neerleggen, onder vermelding van te geringe belangstelling. Straks is het zo geregeld dat een verzoek vergezeld van vijftig ouderverklaringen daadwerkelijk actie van B&W vereist.

Deze wijziging heeft te maken met een aantal casussen, waarbij VOS/ABB als belangenbehartiger voor het openbaar onderwijs betrokken was en is. Zo werd de wens van ouders in het Limburgse dorp Maasbree om daar een openbare basisschool te realiseren in het verleden ernstig vertraagd door het college van B&W. Er ontstond een impasse tussen de gemeente en het schoolbestuur. Dit heeft ertoe geleid dat de openbare school in Maasbree er nog steeds niet is.

Verschuiving
In verband met dalende leerlingenaantallen als gevolg van demografische krimp verwacht de staatssecretaris dat de sterkere positie van ouders en openbare schoolbesturen niet tot meer scholen zal leiden, maar wel tot een verschuiving van het aanbod. Dat zal vooral in steden het geval kunnen zijn.

‘Als de belangstelling voor openbaar onderwijs toeneemt ten koste van het bijzonder onderwijs, kunnen verzelfstandigde besturen en ouders het initiatief nemen om een openbare school te stichten. In de steden zal het aantal leerlingen nog blijven stijgen, wat eraan bijdraagt dat de stichtingsnorm daar wordt gehaald’, zo schreef Dekker in juni in een brief aan de Tweede Kamer.

Krimp
Het wetsvoorstel gaat ook over de bevoegdheid van een verzelfstandigd bestuur voor openbaar onderwijs om een school te sluiten. Dit doet zich met name voor in gebieden die te maken hebben met dalende leerlingenaantallen. Het is aan het verzelfstandigde openbare schoolbestuur om hier een afweging over te maken. Als wordt besloten een school te sluiten, dan moet nog wel de gemeente in de gelegenheid worden gesteld om het bestuur van de school over te nemen.

De termijn die daarvoor staat, is een jaar. Het schoolbestuur moet de gemeente dus een jaar voor de opheffing van een school van het besluit tot die opheffing daarvan op de hoogte brengen en in de gelegenheid te stellen het bevoegd gezag over te nemen.

Let op: een fusie tussen scholen zorgt formeel juridisch voor de opheffing van de school die door die fusie verdwijnt. Ook daarvoor geldt het bovenstaande. Dit betekent dat besturen met een fusie op 1 augustus 2014 snel met hun gemeente om tafel moeten om deze wettelijke eis te bespreken.

Raad bepaalt > gemeente betaalt!
Het feit dat de gemeente een school kan overnemen als het schoolbestuur deze school wil sluiten, is gunstig voor de verzelfstandigde schoolbesturen in het openbaar primair onderwijs.

Nu kan de gemeenteraad een verzelfstandigd openbaar schoolbestuur nog dwingen om een klein schooltje tegen beter weten in open te houden. Niet de gemeente, maar de andere scholen die onder hetzelfde verzelfstandigde bestuur vallen, zijn daar dan de dupe van. Die financiële verantwoordelijkheid verschuift dus naar de gemeente.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl