Nieuwe Handreiking samenwerkingsschool

Onderwijsminister Arie Slob heeft in Den Haag in aanwezigheid van onder anderen directeur Hans Teegelbeckers van VOS/ABB de nieuwe Handreiking samenwerkingsschool in ontvangst genomen. De handreiking is samengesteld door VOS/ABB in samenwerking met collega-organisaties.

De handreiking is gebaseerd op de wet Samen sterker door vereenvoudiging samenwerkingsschool. Deze wet is op 1 januari 2018 van kracht werd en is integraal in de publicatie opgenomen.

Deze wet komt tegemoet aan de maatschappelijke behoefte om samenwerkingsscholen te vormen, vooral in plattelandsgebieden waar het aantal leerlingen afneemt. Het continuïteitscriterium (een van beide te fuseren scholen wordt met opheffing bedreigd) is versoepeld en de fusietoets is afgeschaft.

Identiteitscommissie

De nieuwe wet gaat ook over het openbare karakter en de identiteit van de samenwerkingsschool. Die worden vooral gewaarborgd via een identiteitscommissie
met wettelijke bevoegdheden op schoolniveau.

De handreiking is opgesteld door VOS/ABB in samenwerking met de profielorganisatie Verus en VBS en de sectororganisaties PO-Raad en VO-raad.

Download Handreiking samenwerkingsschool

 

Versterkte samenwerking met PO-Raad en VO-raad

VOS/ABB en de andere profielorganisaties hebben met de PO-Raad en VO-raad afspraken gemaakt om de samenwerking bij strategische vraagstukken te versterken.

Gestreefd wordt naar afstemming van standpunten richting politiek en samenleving en het naar buiten brengen daarvan. Waar mogelijk zullen de organisaties elkaar benutten, versterken en ondersteunen. Dat zal gebeuren met respect voor elkaars rol. Onderkend wordt dat belangenafwegingen soms niet tot consensus zullen leiden.

Namens VOS/ABB heeft directeur Hans Teegelbeckers zijn handtekening onder de afspraken gezet. De andere profielorganisaties die zich achter de afspraken met de PO-Raad en VO-raad hebben geschaard, zijn Verus, VGS, ISBO, VBS en LVGS.

Meer samenwerking nodig tegen krimp

In het voortgezet onderwijs moet net als eerder in het primair onderwijs nauw worden samengewerkt om de demografische krimp het hoofd te bieden. Dat benadrukt onderwijsminister Arie Slob in een brief aan de Tweede Kamer. VOS/ABB is het met Slob eens, maar benadrukt dat samenwerking altijd binnen de kaders van de Grondwet moet plaatsvinden. Dat is iets waar de minister geen enkel oog voor heeft.

Hij wijst erop dat na de krimp die het primair onderwijs de afgelopen jaren al heeft doorgemaakt, nu het voortgezet onderwijs te maken krijgt met forse krimp. ‘De prognoses laten zien dat de leerlingaantallen gestaag zullen blijven teruglopen tot ten minste 2030. In het vo zullen er dan 113.500 leerlingen minder zijn dan in het huidige schooljaar (bijna 12 procent)’, zo staat in de brief van Slob.

Het baart de minister zorgen, zo schrijft hij, dat de helft van de schoolbesturen in het voortgezet onderwijs nog niet zegt samen te werken met een ander schoolbestuur en dat ook niet van plan is te gaan doen. ‘Daar is nog veel winst te behalen’, aldus Slob.

Als schoolbesturen tijdig gezamenlijk optreden, is het volgens hem mogelijk om leerlingendaling het hoofd te bieden zonder dat de kwaliteit of de continuïteit van het onderwijs in de regio in het geding komt.

Samenwerken binnen kaders van Grondwet

VOS/ABB is het eens met de minister dat meer samenwerking in het voortgezet onderwijs nodig is voor de continuïteit en de kwaliteit van het aanbod, maar het is nadrukkelijk niet de bedoeling dat dit op de manier gaat zoals nu in krimpregio Zeeuws-Vlaanderen. Daar wordt een scholen- en bestuursfusie voorbereid, waarbij geen enkel oog is voor de grondwettelijke eis dat overal openbaar onderwijs moet zijn.

Het plan in Zeeuws-Vlaanderen is om de enige openbare school voor voortgezet onderwijs, De Rede in Terneuzen, te laten fuseren met het christelijke Zeldenrust-Steelantcollege tot een nieuwe christelijke school. In die christelijke fusieschool zal, als alles doorgaat, geen enkel aspect van openbaar onderwijs meer herkenbaar zijn.

Het is buitengewoon alarmerend dat de gemeenteraad van Terneuzen onlangs akkoord is gegaan met het fusieplan dat regelrecht tegen de Grondwet indruist. Het is nog alarmerender dat de ChristenUnie-minister de ongrondwettelijke gang van zaken wegwuift, alsof de Grondwet er in krimpregio’s niet toe doet.

Lees meer…

Nauwere samenwerking tussen VOS/ABB en VOO

Directeur Hans Teegelbeckers van VOS/ABB en zijn collega Rein van Dijk van de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) hebben een convenant ondertekend om de samenwerking tussen de twee organisaties te verstevigen.

Terwijl in het convenant staat dat de verschillen worden erkend tussen VOS/ABB, dat een ledenorganisatie van schoolbesturen is, en VOO, die zich als ledenorganisatie vooral richt op ouders en leerkrachten, staat de samenwerking in het teken van het hogere belang van beide organisaties: goed openbaar onderwijs voor álle kinderen in het primair en voortgezet onderwijs in Nederland.

Samenwerking op inhoud

Het gaat nadrukkelijk om samenwerking op inhoud, waarbij aandacht is voor de identiteit en kernwaarden van het openbaar onderwijs en de School!Week, de jaarlijkse landelijke campagneweek van het openbaar onderwijs. Ook zullen VOS/ABB en VOO samen optrekken om via de politiek wet- en regelgeving te beïnvloeden en om in het openbaar onderwijs governance, medezeggenschap en ouderbetrokkenheid te versterken.

Nauwe samenwerking tussen beide organisaties vormt bovendien een meerwaarde bij het concretiseren van het toekomstconcept School!, dat voorziet in ontzuild funderend onderwijs voor álle kinderen dat boven de denominaties zal zijn uitgestegen.

In het convenant staat dat de samenwerking na twee jaar zal worden geëvalueerd om te kijken of die dan kan worden geïntensiveerd.

Informatie: Hans Teegelbeckers, 06-51603209, hteegelbeckers@vosabb.nl

 

Hoe denken VOS/ABB-leden over samenwerkingsscholen?

Leden van VOS/ABB kunnen een samenvatting downloaden van de drie discussiebijeenkomsten over de samenwerkingsscholen die afgelopen najaar werden gehouden.

VOS/ABB organiseerde de bijeenkomsten om onder de leden van de vereniging te peilen hoe zij denken over samenwerkingsscholen en/of -stichtingen, waarin openbaar en bijzonder onderwijs met elkaar samengaan.

Wetgeving samenwerkingsscholen

Aanleiding voor het organiseren van de bijeenkomsten was nieuwe wetgeving die het voor openbaar en bijzonder onderwijs makkelijker maakt om samen te gaan. Alle leden van VOS/ABB waren voor de discussiebijeenkomsten uitgenodigd.

Als uw organisatie bij VOS/ABB is aangesloten, kunt u de samenvatting downloaden.

Positief advies over wetsvoorstel samenwerkingsschool

VOS/ABB heeft de Eerste Kamer positief geadviseerd over de Wet samen sterker door vereenvoudiging samenwerkingsschool. Op dinsdag 11 juli debatteert de Eerste Kamer over deze voorgestelde wet.

VOS/ABB is als belangenbehartiger voor het openbaar en algemeen toegankelijk onderwijs nadrukkelijk betrokken bij veel samenwerkingstrajecten, waarbij verbinding wordt gezocht tussen het openbaar en bijzonder onderwijs.

Er worden op die manier onderwijsvoorzieningen gecreëerd waar iedereen terechtkan: van en voor iedereen en met en door de directe belanghebbenden. ‘Dit wetsvoorstel bevordert dat en geeft het de wettelijke regeling die het verdient!’, zo staat in een brief van VOS/ABB aan de Eerste Kamer.

Lees de brief.

Samenwerkingsscholen: Onderwijsraad leeft in verleden

Het negatieve advies van de Onderwijsraad over de instandhouding van samenwerkingsscholen door stichtingen voor openbaar onderwijs is gebaseerd op achterhaalde omstandigheden van vijftien jaar geleden. Daarom neemt de regering het niet over, meldt staatssecretaris Sander Dekker van OCW.

De Onderwijsraad stelde zich op het standpunt dat stichtingen voor openbaar onderwijs geen samenwerkingsscholen in stand kunnen houden, omdat dat buiten de constitutionele kaders zou zijn. Dekker meldt de Eerste Kamer in een nadere memorie van toelichting over de vereenvoudiging van de vorming van samenwerkingsscholen, dat de argumentatie van de Onderwijsraad is achterhaald.

Er hebben zich volgens hem ontwikkelingen voorgedaan die de verschillen tussen openbaar en bijzonder onderwijs hebben verkleind. Hij noemt als voorbeelden dat het meeste openbaar onderwijs tegenwoordig bestuurlijk is verzelfstandigd en dat de verschillen tussen ambtenaren (openbaar onderwijs) en werknemers (bijzonder onderwijs) aanzienlijk zijn verkleind.

De staatssecretaris stelt dat hij de overeenkomsten en mogelijkheden wil benadrukken. ‘De kern van het duale systeem is immers dat aan zowel openbaar als bijzonder onderwijs zo goed mogelijk recht wordt gedaan. De regering is van oordeel dat door haar gekozen vormgeving van de samenwerkingsschool op schoolniveau (in plaats van op bestuursniveau) ertoe leidt dat het ook mogelijk is dat een samenwerkingsschool door een stichting voor openbaar onderwijs in stand wordt gehouden.’

De uitleg van de staatssecretaris volgt op vragen van de ChristenUnie.

Lees meer…

Dekker schrapt overleg- en planverplichting

De voorgestelde regionale overleg- en planverplichting voor een toekomstbestendig onderwijsaanbod komt er niet. Staatssecretaris Sander Dekker van OCW neemt hiermee een door VOS/ABB gevoed advies van de Raad van State (RvS) over.

In het advies van de RvS over het wetsvoorstel voor een toekomstbestendig aanbod in het basisonderwijs staat dat goed overleg hierover van groot belang is, maar ook dat een verplichting tot onderling overleg en planvorming weinig effectief zal blijken.

Overleg- en planverplichting leidt tot niets

‘In regio’s waar de betrokken partijen overtuigd zijn van het belang van afstemming en planvorming is de verplichting niet nodig, omdat men elkaar daar toch wel op zal zoeken. In regio’s waar de partijen niet bereid zijn tot samenwerking zal het overleg echter tot niets leiden’, zo meldt hij in een nader rapport over het wetsvoorstel.

Het overgenomen advies tegen overleg- en planverplichting staat ook in de eerdere bijdrage van VOS/ABB aan de internetconsultatie over het wetsvoorstel.

‘Ouders moeten bewust kiezen voor openbaar of bijzonder’

Als ouders voor openbaar of christelijk onderwijs kiezen, dan moet het een bewuste keuze zijn en niet alleen omdat het de enige basisschool in het dorp is. Dat zegt vicevoorzitter Anko van Hoepen van de PO-Raad in de Provinciale Zeeuwse Courant (PZC).

‘Ik ben een groot voorstander van diversiteit en keuzevrijheid in het onderwijs. Ouders moeten kunnen kiezen voor een school die past bij hun opvoedingsstijl en levensovertuiging’, zo citeert de PZC hem.

Samenwerking openbaar en bijzonder

Tegelijkertijd pleit hij voor samenwerking tussen openbaar en bijzonder onderwijs. Dat is volgens hem van groot belang in een krimpgebied als Zeeland, waar hij tot zijn vertrek naar de PO-Raad actief was als bestuurder van de christelijke Alpha Scholengroep.

‘Ik wil ook dat kinderen goed onderwijs kunnen volgen, ongeacht waar ze wonen, of op welke school ze zitten. En die kwaliteit kun je in een krimpgebied als Zeeland alleen maar bieden als je samenwerkt’, aldus Van Hoepen. Hij was een van de initiatiefnemers van de Coöperatie Primair Onderwijs Zeeland.

Handboek voor fusies openbare en christelijke scholen

De samenwerkende stichtingen Westerwijs en Penta Primair hebben een handboek online gezet over fusies van openbare en christelijke basisscholen.

In de afgelopen tien jaar hebben de twee stichtingen aan de wieg gestaan van acht informele samenwerkingsscholen in het Groningse Westerkwartier en het Drentse Noordenveld. Na de fusies wordt daar zowel openbaar als christelijk onderwijs gegeven.

De voorbereiding van de achtste fusie was voor het federatiebestuur van beide stichtingen aanleiding om aan de directeuren van de samenwerkingsscholen te vragen een handboek te maken voor de samenwerking tussen openbaar en christelijk primair onderwijs.

Het handboek, dat als titel De Reisgids heeft meegekregen, brengt in kaart waar alle betrokkenen rekening mee moeten houden als ze stap voor stap het fusieproces doorlopen.

Download handboek

Adviseur Ron van der Raaij van VOS/ABB is als procesbegeleider nauw betrokken bij de samenwerking tussen de stichting Westerwijs en Penta Primair.

Schoolbesturen als eerste aan zet bij samenwerking

Staatssecretaris Sander Dekker van OCW vindt dat schoolbesturen die met elkaar willen samenwerken als eerste verantwoordelijk zijn voor een goede afweging van diverse samenwerkingsvormen. Dat schrijf hij in een brief aan de Tweede Kamer.

Adviseur Ronald Bloemers heeft samen met zijn collega en beoogd directeur Hans Teegelbeckers namens VOS/ABB op basis van de visie van de vereniging en ervaringen in het onderwijsveld input geleverd voor het opstellen van de brief. Volgens hen laat de brief zien dat het kabinet tegen zogenoemde pseudofusies is, zoals personele unies en holdings.

Daarbij tekent Dekker duidelijk aan dat dergelijke koepelstichtingen geen aan het bevoegd gezag toebehorende taken en verantwoordelijkheden mogen uitoefenen.

Knellende wetgeving frustreert samenwerking

‘De reden van de pseudofusies wordt in deze brief helaas niet belicht’, aldus Bloemers, die had geadviseerd om dat wel in de brief te vermelden.

‘Juist de knellende wetgeving, zoals rond de fusietoets en de vorming van samenwerkingsscholen en -besturen, zorgt ervoor dat besturen niet fuseren en personele unies of holdings oprichten. Dat is wat wij uit het veld meekrijgen. Nu Dekker zich uitspreekt over een volgens het kabinet onwenselijk gevolg, was het benoemen van de oorzaak en het aanpakken daarvan wel zo doortastend geweest’, aldus Bloemers.

Volgens hem is de fusietoets een splijtzwam in het kabinet. ‘De PvdA wil een verzwaring, terwijl de VVD de fusietoets wil afschaffen. Er wordt nu in de brief gesteld dat schoolbesturen aan zet zijn en zelf de verantwoordelijkheid moeten nemen. Pseudofusies, zoals personele unies en holdings, zijn dan naar mijn idee het gevolg.’

Fusietoets blijft moeilijk peilbaar instrument

Medio oktober was er een andere brief van Dekker over aanpassingen van de fusietoets. Bloemers: ‘Daarin staat dat de fusietoets onder bepaalde omstandigheden wordt versoepeld, maar het blijft een toets achteraf en daarmee een moeilijk peilbaar instrument. Na het fusieproces te hebben doorlopen, blijft het afwachten of de soms jarenlange inspanningen enig nut hebben gehad.’

Uit de brief die in oktober naar de Tweede Kamer werd gestuurd, blijkt ook dat er een extra verplichting komt. ‘Er zal een zorgplicht voor de menselijke maat komen. Deze plicht zal voor alle schoolbesturen gaan gelden, ook als er geen sprake is van fusie. De medezeggenschapsraad krijgt er een adviesbevoegdheid bij en de interne toezichthouder moet actief op de menselijke maat gaan toezien’, zo legt Bloemers uit.

Professioneel maar gratis…

Dit brengt volgens Bloemers extra taken en verantwoordelijkheden in de uitwerkings- en verslagsfeer met zich mee, terwijl daar geen geld voor is. ‘Ik heb bij het ministerie van OCW weer aandacht gevraagd voor het voortdurend uitbreiden van taken en verantwoordelijkheden, zonder dat schoolbesturen daarvoor middels bekostiging worden geoutilleerd. Dekker vindt kennelijk dat professioneel bestuur en toezicht gratis moeten zijn…’

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Landkaart laat bestuurlijke samenwerking zien

Welke schoolbesturen werken regionaal met elkaar samen om werkgelegenheid te behouden en mobiliteit te stimuleren? Dit is te zien op een landkaart die is gemaakt door het Arbeidsmarktplatform Primair Onderwijs.

Op de landkaart zijn regionale transfercentra en andere samenwerkingsvormen te vinden.

Passend onderwijs: samenwerking maakt het verschil

Passend onderwijs ‘valt of staat met een goede samenwerking tussen scholen’, zegt rector Marcel Janssen van de openbare Stedelijke Scholengemeenschap Nijmegen in de Volkskrant.

De krant gebruikt de woorden van Janssen in een artikel waarin aanjager Marc Dullaert van het Thuiszitterspact zegt dat er duizenden kinderen ‘volstrekt onnodig’ thuiszitten doordat een deel van de scholen en gemeenten te weinig doet met passend onderwijs.

Hij ziet grote regionale verschillen. ‘Op sommige plekken is het aantal thuiszitters bijna gehalveerd. Op andere gaat het minder goed. Dat stoort mij, want het kan wel’, aldus Dullaert.

Met goede samenwerking kan heel veel

Een regio waar het goed gaat, is Nijmegen, zo blijkt uit wat rector Janssen van de openbare Stedelijke Scholengemeenschap in die stad vertelt. In de regio Nijmegen zijn volgens hem nagenoeg geen thuiszitters.

‘Alles valt of staat met een goede samenwerking tussen scholen. Als je goed met elkaar overlegt en ervoor openstaat elkaars leerlingen over te nemen, is er veel mogelijk’, aldus de Nijmeegse rector.

Lees meer…

Samenwerkingsschool onder openbaar onderwijs

Ook een stichting voor openbaar onderwijs kan een samenwerkingsschool in stand houden. Dat staat in het wetsvoorstel  Samen sterker dat staatssecretaris Sander Dekker van OCW naar de Tweede Kamer heeft gestuurd.

Dekker meldt dat het wetsvoorstel bedoeld is om het voor openbare en bijzondere scholen gemakkelijker te maken om te fuseren als ze te klein dreigen te worden om voort te bestaan. Dit zal vooral voorkomen in krimpgebieden.

Pragmatische oplossing

Dekker spreekt van een pragmatische oplossing. ‘We kunnen heel principieel onze poot stijf houden, maar daar zijn ouders en leerlingen de dupe van. Het is beter om voor een praktische oplossing te kiezen en het voor scholen van verschillende pluimage makkelijker te maken om te fuseren’, aldus de staatssecretaris.

Volgens Dekker zien scholen en ouders de samenwerkingsschool als een goede oplossing als een school anders dreigt te verdwijnen. De regels zijn tot nu toe echter zo rigide dat er de afgelopen jaren geen enkele nieuwe samenwerkingsschool is ontstaan, ondanks een eerdere wijziging van de Grondwet. ‘Daarmee doen we leerlingen, ouders, leraren, scholen en andere betrokkenen echt tekort’, zegt Dekker.

Samenwerkingsschool onder openbaar schoolbestuur

Het wetsvoorstel regelt onder andere dat ook een stichting voor openbaar onderwijs een samenwerkingsschool in stand kan houden. Op dit moment is dat wettelijk nog niet mogelijk, waardoor de positie van het openbaar onderwijs minder sterk is dan die van het bijzonder onderwijs. VOS/ABB heeft er altijd op aangedrongen om daar verandering in te brengen en dat lijkt nu dus te lukken.

‘In de toekomst kan openbaar onderwijs het bijzonder onderwijs dus de helpende hand bieden. Een kleine christelijke school kan worden overgedragen aan een stichting voor openbaar onderwijs en toch vrij zijn om christelijk onderwijs aan te blijven bieden’, zo legt de staatssecretaris uit.

Hij benadrukt dat de vorming van samenwerkingsscholen een uitzondering blijft. ‘Dit soort scholen kan alleen ontstaan door een fusie. Ook mag een school niet te groot zijn, waardoor het vooral een oplossing is in krimpgebieden.’

Lees meer…

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Verruimde btw-vrijstelling bij samenwerking

Ook onderwijsondersteunende diensten kunnen onder voorwaarden zijn vrijgesteld van btw. Daar is een nieuw bericht over gepubliceerd, nadat het ministerie van Financiën had geconstateerd dat eerdere informatie die het ministerie OCW hierover naar buiten had gebracht, niet geheel juist was.

In een recent arrest verruimde de Hoge Raad in bepaalde situaties de mogelijkheid tot toepassing van de btw-vrijstelling voor het verzorgen van onderwijs. Na overleg tussen staatssecretaris Eric Wiebes van Financiën en minister Jet Bussemaker van OCW is duidelijk geworden dat het kabinet de aldus geboden ruimte benut.

Dit is goed nieuws voor onderwijsinstellingen die samen onderwijs verzorgen en nu nog worden geconfronteerd met btw-heffing over een gedeelte van de in samenwerking verrichte werkzaamheden. Het gaat hierbij specifiek over het uitlenen van ondersteunend personeel alsmede over ondersteunende diensten.

Bij onderwijsondersteunende diensten kan gedacht worden aan de werkzaamheden van een roostermaker, facilitaire en huisvestingsdiensten, financiële administratie en ICT-diensten. De verruiming van de onderwijsvrijstelling betekent dat voortaan onderwijsondersteunende diensten onder bepaalde voorwaarden kunnen zijn vrijgesteld van btw:

  1. De onderwijsondersteunende diensten worden verricht tussen onderwijsinstellingen.
  2. De onderwijsinstelling verricht in hoofdzaak onderwijs.
  3. De onderwijsondersteunende diensten moeten qua omvang en inhoud gebruikelijk zijn bij het geven van het specifieke onderwijs waarin de samenwerking plaatsvindt.

Het ministerie van OCW adviseert scholen om ter verkrijging van zekerheid over de vraag of de vrijstelling in een concrete situatie van toepassing is, vooraf in overleg te treden met de Belastingdienst.

Lees meer…

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Onderwijs baalt van uitstel krimpmaatregelen

De PO-Raad en VO-raad slaan alarm over ‘het voortdurend uitstellen van het omzetten van beleidsvoornemens in concrete maatregelen tegen krimp in het onderwijs’.

De sectorraden hebben hierover een brief gestuurd aan de Tweede Kamer. Die brief staat in het teken van het overleg over de initiatiefnota over krimp in het voortgezet onderwijs, de evaluatie van de Wet fusietoets en de voortgangsrapportage over de uitvoering van krimpmaatregelen.

De raden signaleren dat door het uitstel van het omzetten van beleidsvoornemens in concrete maatregelen noodzakelijke samenwerking in het funderend onderwijs niet tot stand kan komen. ‘Dit betekent dat scholen of schoolsoorten tamelijk willekeurig uit sommige regio’s (dreigen te) verdwijnen, de kwaliteit van het onderwijs niet meer gewaarborgd kan worden en er voor leerlingen (te) grote reisafstanden (dreigen te) ontstaan.’

De urgentie van de krimpproblematiek laat volgens de sectorraden niet toe ‘dat kostbare tijd verspild wordt met langdurige aanpassingstrajecten’. Het gaat daarbij onder andere om het versoepelen van regelgeving rond samenwerkingsscholen.

Tweede Kamer wil gelijkwaardigheid openbaar onderwijs

De Tweede Kamer heeft in de nacht van donderdag op vrijdag een motie van de PvdA aangenomen om binnen de kaders van grondwetsartikel 23 een gelijkwaardige positie voor het openbaar onderwijs ten opzichte van het bijzonder onderwijs te creëren. Deze en andere moties werden maandag ingediend tijdens het debat over de initiatiefnota over krimp en samenwerkingsscholen van PvdA-Tweede Kamerlid Loes Ypma.

De motie van Tweede Kamerlid Tanja Jadnanansing van de Partij van de Arbeid roept de regering op te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor het versoepelen van artikel 48 van de Wet op het primair onderwijs (WPO). Die versoepeling zou volgens Jadnanansing tot stand moeten komen met inachtneming van artikel 23 van de Grondwet over de vrijheid van onderwijs.

Het probleem met artikel 48 WPO is dat op grond daarvan een openbare school niets anders mag geven dan openbaar onderwijs. Dit brengt met zich mee dat een bestuur voor openbaar onderwijs geen samenwerkingsschool in stand kan houden. Hierdoor heeft het openbaar onderwijs een achtergestelde positie ten opzichte van het bijzonder onderwijs, dat wel die mogelijkheid heeft.

Geen versoepeling criteria
Een andere motie van Jasper Van Dijk van de SP en zijn collega Paul van Meenen van D66 over de criteria voor het oprichten van een samenwerkingsschool is verworpen. In die motie stond dat de belemmeringen voor de oprichting van samenwerkingsscholen, zoals de criteria rond de opheffingsnorm, zo veel mogelijk moesten worden weggenomen.

Ook een motie van Van Dijk om zo snel mogelijk artikel 17 van de WPO aan te passen, heeft het niet gehaald. Die motie stond in het teken van een snelle versoepeling van de voorwaarden voor de vorming van een samenwerkingsbestuur. Nu kan dat pas als de continuïteit van het onderwijs in het geding is, maar de SP wilde die voorwaarde zo snel mogelijk laten schrappen, maar de Kamer ziet de noodzaak van die haast niet.

Staatssecretaris Sander Dekker van OCW heeft al eens toestemming gegeven voor de totstandkoming van een samenwerkingsbestuur in Zuid-Limburg, hoewel strikt genomen de continuïteit van het onderwijs daar toen niet in het geding was.

Aangehouden/ingetrokken
Twee moties over de samenwerking in krimpgebieden zijn aangehouden. Dit betreft een motie van Karin Straus van de VVD en Michel Rog van het CDA over het starten van een nevenvestiging in een ander RPO-gebied, waarbij RPO staat voor Regionaal Plan Onderwijsvoorzieningen. De andere aangehouden motie is van Van Meenen en gaat over een blijvende verruiming van de zogenoemde 50%-regel.

Kamerlid Roelof Bisschop van de SGP trok zijn motie over de informele samenwerkingsschool in. In die motie stond dat de mogelijkheid van de informele samenwerkingsschool actief onder de aandacht van de schoolbesturen moest worden gebracht. Hij drong er ook op aan een verkenning te laten uitvoeren naar de wettelijke mogelijkheden om informele samenwerking tussen openbaar en bijzonder onderwijs te ondersteunen.

Een motie van Jadnanansing over het betrekken van de initiatiefnota over krimp van haar partijgenoot Loes Ypma bij het opstellen van het wetsvoorstel door staatssecretaris Dekker over samenwerkingsscholen was al tijdens het debat hierover ingetrokken.

Na de nachtelijke stemmingen over onder andere de samenwerkingsscholen is de Tweede Kamer met zomerreces gegaan.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

Zeker jaar wachten op wetsvoorstel samenwerkingsschool

Het duurt nog zeker een jaar voordat staatssecretaris Sander Dekker van OCW met een wetsvoorstel komt voor de samenwerkingsschool. Tijdens een nota-overleg met de vaste Kamercommissie van OCW zei hij dat hij daarmee in de zomer van 2015 denkt te kunnen komen.

De vaste Kamercommissie van OCW sprak maandag met Dekker over de aanpak van de gevolgen van demografische krimp op het onderwijs. Het overleg ging specifiek over de initiatiefnota van PvdA-Kamerlid Loes Ypma over de samenwerkingsscholen.

Naar aanleiding van deze nota liet adviseur Ronald Bloemers van VOS/ABB in een schriftelijke reactie aan Ypma weten dat zij net als Dekker weliswaar ‘met goede en ambitieuze voorstellen tot versoepeling van de wetgeving op het gebied van vorming van samenwerkingsscholen’ komt, maar dat die allang zijn ingehaald door de feiten.

‘Elke wettelijke drempel die er nog ligt, zal een drempel meer zijn dan het veld nu ervaart met de vorming van een informele samenwerkingsschool. Krimp geeft de mogelijkheid op uitstel doorgaans juist niet. Wachten tot een wet genoegzaam zal zijn gewijzigd, is niet doeltreffend’, aldus Bloemers.

‘Het is wat VOS/ABB betreft dan ook wrang te vernemen’, zo concludeert Bloemers, ‘dat de politiek nog met wijzigingen voor het verleden bezig is, terwijl het veld de toekomst al aan het inrichten is’. Hij adviseert om naar de huidige vorm van het onderwijsveld te kijken en ‘in lijn daarmee daadwerkelijk grondige herzieningsvoorstellen te doen’.

Het nota-overleg laat zien dat die maatregelen nog wel even op zich laten wachten. Dekker zei dat hij in de zomer van 2015 – dus over een jaar – met een wetsvoorstel denkt te kunnen komen. Dat kan volgens hem niet eerder vanwege de adviezen die moeten worden ingewonnen bij onder andere de Onderwijsraad en de Raad van State.

Voorafgaand aan het nota-overleg stuurden VOS/ABB en de Vereniging Openbaar Onderwijs gezamenlijk deze brief naar de vaste Kamercommissie voor OCW.

Informatie: Helpdesk, 0348-405250 van 08.30 tot 12.30 uur, helpdesk@vosabb.nl

 

Krimpadvies aan Tweede Kamer: snel maatregelen nemen!

VOS/ABB en de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) dringen in een gezamenlijke brief aan de vaste commissie voor OCW van de Tweede Kamer aan op wijzigingen in wet- en regelgeving om samenwerking tussen openbaar en bijzonder onderwijs in krimpgebieden te bevorderen.

De Tweede Kamer debatteert maandag over voorstellen die staatssecretaris Sander Dekker van OCW heeft gedaan om in krimpgebieden goed onderwijs te kunnen waarborgen. VOS/ABB en VOO wijzen er in de brief aan de Tweede Kamer op dat de praktijk waarmee de scholen in krimpgebieden te kampen hebben, uitwijst dat de politiek achter de (krimp)feiten aanloopt.

VOS/ABB en VOO noemen met name drie punten waarop de huidige wet- en regelgeving in het belang van een gelijkwaardige samenwerking tussen openbaar en bijzonder onderwijs (snel) dient te worden aangepast. Als eerste punt wordt de afschaffing van de fusietoets voor het funderend onderwijs genoemd. De praktijk wijst uit dat de fusietoets, die is voortgekomen uit ongewenste schaalvergroting in het middelbaar beroeps- en hoger onderwijs, noodzakelijke samenwerking in krimpgebieden alleen maar in de weg zit.

Als tweede punt noemt VOS/ABB ruimere mogelijkheden voor het delen van onderwijsvoorzieningen en symbiose op bepaalde onderdelen van het onderwijs. De huidige wettelijke beperkingen op dit gebied werken tegendraads in de uitvoering van de zorgplicht voor goed onderwijs voor alle kinderen. Dit klemt des te meer in krimpgebieden.

Het derde punt in de brief aan de Tweede Kamer betreft een verruiming van de doelstellingsvereiste van openbaar schoolbestuur om ook kinderopvang te mogen organiseren. Nu mogen schoolbesturen voor bijzonder onderwijs dat wel, maar openbare schoolbesturen niet. Dit zorgt voor een achterstelde positie van het openbaar onderwijs bij het realiseren van integrale kindcentra (IKC’s), die vooral ook in krimpgebieden brede voorzieningen voor alle kinderen kunnen waarborgen.

De brief van VOS/ABB en VOO gaat ook in op het gezamenlijke toekomstperspectief dat is gebaseerd op het concept School!, dat boven de denominaties uitstijgt. Daarbij wordt opgemerkt dat in de praktijk al volgens dit concept op uitgebreide schaal wordt samengewerkt tussen openbaar en bijzonder onderwijs, maar dat de besturenorganisaties voor bijzonder onderwijs desondanks vast willen houden aan het duale onderwijsbestel en hun respectievelijke zuilen.

VOS/ABB en VOO vragen de Tweede Kamer om voor een gezonde toekomst van het funderend onderwijs dat past bij de 21ste eeuw serieus en op constructieve wijze grondwetsartikel 23 over de vrijheid van onderwijs tegen het licht te houden.

Download de brief aan de Tweede Kamer

Eerder heeft beleidsmedewerker Ronald Bloemers van VOS/ABB een advies over de samenwerkingsschool aan PvdA-Tweede Kamerlid Loes Ypma gestuurd.

Lees ook het artikel over krimp en samenwerking in het zomernummer van magazine School! van VOS/ABB en de Vereniging Openbaar Onderwijs.

Zomernummer magazine School! over openbaar onderwijs

Het zomernummer van magazine School! gaat onder andere over krimp en samenwerking. Andere onderwerpen die worden belicht, zijn het tegengaan van segregatie en stages voor ‘illegale’ leerlingen uit het beroepsgerichte vmbo en praktijkonderwijs.

Krimp en samenwerking komt aan bod in een artikel waarin de gelijkwaardigheid tussen openbaar en bijzonder onderwijs wordt benadrukt. Tot nu toe heeft het openbaar onderwijs bij samenwerking in krimpgebieden op verschillende terreinen wettelijk gezien een achtergestelde positie ten opzichte van het bijzonder onderwijs. Dat bemoeilijkt het behoud van goed onderwijs.

Staatssecretaris Sander Dekker van OCW ziet dit probleem ook. Hij steunt de oproep van VOS/ABB en de Vereniging Openbaar Onderwijs om een einde te maken aan de achtergestelde positie van de openbare schoolbesturen. Samenwerking voor het behoud van goed onderwijs kan immers alleen op basis van gelijkwaardigheid.

Onderwijs kan het zelf!
Het tegengaan van segregatie is van de politieke agenda. Staatssecretaris Dekker heeft dat onlangs nog eens bevestigd in antwoorden op Kamervragen van de SP. Maar hoe erg is dat? Volgens Marius Liebregts van de Stichting Opmaat voor openbaar primair onderwijs in Tilburg en omgeving beschouwt de samenstelling van zijn scholen als een gegeven en houdt zich liever bezig met dingen waar hij invloed op heeft.

De inmiddels gestopte gesubsidieerde projecten om segregatie in het onderwijs tegen te gaan, kwamen volgens hem voort uit de neiging van de politiek om de scholen te beheersen. ‘Dames en heren politici, laat het gewoon aan het onderwijs zelf over!’, aldus de praktisch ingestelde Liebregts.

Op stage!
Naar aanleiding van een oproep van openbare scholengemeenschap Singelland in Drachten, maakt minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid het voor ‘illegale’ leerlingen uit het beroepsgerichte vmbo en praktijkonderwijs mogelijk stage te lopen.

In het artikel hierover wordt de situatie van de 16-jarige ‘illegale’ Drachtster leerling Karen Sedrakjan uit Armenië belicht. Zijn school was noodgedwongen voor hem een interne stage te organiseren, maar nu Asscher met zijn toezegging is gekomen, kan ook hij een externe stage volgen om de broodnodige werkervaring op te doen.

Andere artikelen uit het zomernummer:

  • Als de bij uitsterft, volgt de mensheid: openbare basisschool De Kring in Maastricht is de drijvende kracht achter het initiatief voor bijenhotels bij alle Limburgse basisscholen.
  • Steve JobsSchool midden in de samenleving: het concept Onderwijs voor een Nieuwe Tijd is veel meer dan alleen iPads, zo laat de openbare basisschool Master Sneek zien.
  • Jonge meester vindt onderwijs geweldig: Johan Noorda is dit schooljaar aan de slag gegaan op de openbare 5e Montessorischool Watergraafsmeer in Amsterdam. Een man in het onderwijs, hoe bijzonder is dat?
  • Kinderen zeggen nee tegen discriminatie: de leerlingen van de openbare basisscholen van Surplus in Noord-Holland verdiepen zich in de waarden die onze samenleving democratisch en rechtvaardig maken.
  • Blokletters of verbonden schrift: directeur Henk Schweitzer van openbare basisschool Molenweid in Velserbroek wil blokletters, maar voormalig schrijfdocent Ben Hamerling pleit voor behoud van het traditionele verbonden schrift.
  • Nieuwe methode levensbeschouwing ontstijgt denominaties: leerkracht Rianne Weijers van samenwerkingsschool Paulus in Rutten en directeur Hans Schemkes van openbare basisschool De Vogelaar in Genemuiden over de methode ‘Krachtbronnen’.
  • Moderne school achter monumentale gevel: een kijkje in het gebouw van het openbare Johan de Witt Gymnasium in Dordrecht.

Verder kunt u de vaste rubrieken Kort nieuws, Aan het woord, School! en recht, School! antwoordt en School! en excursie lezen. Op de achtercover staan opmerkelijke berichten uit het onderwijs en de cartoon van Maarten Wolterink.

Abonnement?
Magazine School! is het blad van, voor en over het openbaar onderwijs in Nederland. Het blad verschijnt zeven keer per jaar. Het is een gezamenlijk uitgave van VOS/ABB en de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO).

Het blad wordt gratis verspreid onder de leden van VOS/ABB en VOO. Niet-leden betalen voor een abonnement 24,50 euro per jaar. U kunt zich voor en abonnement aanmelden via welkom@vosabb.nl.

U kunt het zomernummer gratis downloaden.

Hebt u een idee voor de redactie? Mail naar .

Adverteerders kunnen contact opnemen met Ray Aronds van bureau Recent: ray@recent.nl.

Groene Amsterdammer over krimp en samenwerking

Weekblad De Groene Amsterdammer besteedt onder de kop De kleine schoolstrijd aandacht aan de gevolgen van demografische krimp op het onderwijs. In het artikel, dat over de samenwerking tussen openbaar en bijzonder onderwijs gaat, komt onder anderen senior beleidsmedewerker Hans Teegelbeckers van VOS/ABB aan het woord.

Journalist Jurre van den Berg illustreert in de editie van 5 juni van De Groene Amsterdammer de krimpproblematiek aan de hand van de situatie in het Groningse dorp Zuidwolde. Daar staan de openbare Venhuisschool en de protestants-christelijke basisschool De Akker vlak bij elkaar.

De Venhuisschool heeft nog 60 leerlingen, De Akker maar 50. Die aantallen zullen verder dalen. Beide scholen zoeken toenadering tot elkaar om in het dorp één basisschool te behouden.’Wij hechten aan christelijk onderwijs’, zegt moeder Ines van der Beek, die voor haar drie dochters voor De Akker koos. Maar ze beseft ook dat als er nu niets gebeurt, er over vijf jaar geen school meer in Zuidwolde is. ‘Dat zou funest zijn voor de leefbaarheid.’

Hans Teegelbeckers van VOS/ABB signaleert in het artikel dat toenadering tussen openbaar en bijzonder onderwijs in krimpgebieden niet altijd vanzelfsprekend is. ‘De macht van het getal groot is. Zeker op het platteland waar confessionele scholen vaak groter zijn dan openbare scholen en dus geen directe noodzaak hebben om samen te werken.’

Hij vertelt dat VOS/ABB voorstander is van samenwerking. ‘Identiteitsontwikkeling is mooi, maar goed onderwijs is in ieders belang’, aldus Teegelbeckers. Hij begeleidt verschillende scholen die samen verder willen. Draagvlak is daarbij cruciaal, benadrukt hij. ‘Als je ouders voor een voldongen feit stelt, zetten ze hun hakken in het zand.’

U kunt het artikel downloaden via Blendle.

Informatie: Hans Teegelbeckers, 06-51603209, hteegelbeckers@vosabb.nl

Echte samenwerking vereist snelle actie van wetgever

De stichting openbaar onderwijs moet samenwerkingsscholen in stand kunnen houden en ook kinderopvang kunnen ontplooien. Dat vindt niet alleen VOS/ABB, ook de staatssecretaris heeft gezegd dat hij dat wil. Alleen de wetsvoorstellen daartoe zijn er ondanks toezeggingen van hem nog steeds niet.

Demografische krimp zet in steeds meer regio’s het behoud van goed onderwijs voor alle kinderen onder druk. Samenwerking tussen verschillende scholen en hun besturen kan een oplossing zijn, maar de wet zit samenwerking in de weg.

De staatssecretaris ziet dat ook in. Hij kondigde in mei vorig jaar aan, toen hij in brede school Het Samenspel in Wolphaartsdijk zijn beleidsvisie op krimp presenteerde, dat hij rond de jaarwisseling met wetsvoorstellen zou komen. Hij zei er niet bij welke jaarwisseling. De beloofde wetsvoorstellen zijn er nog steeds niet.

Ondertussen gaat de krimp natuurlijk gewoon door – die maakt niet even pas op de plaats als het in Den Haag stroperig stil blijft. Als gevolg van die traagheid en stilte, behoudt het openbaar onderwijs onnodig lang zijn achtergestelde positie ten opzichte van het bijzonder onderwijs.

De stichting openbaar onderwijs kan immers, in tegenstelling tot besturen voor bijzonder onderwijs, volgens de huidige wet- en regelgeving geen samenwerkingsschool in stand houden. Bovendien hebben openbare schoolbesturen op dit moment nog niet de wettelijke mogelijkheid om in integrale kindcentra onderwijs en kinderopvang met elkaar te combineren.

Het lijkt er helaas op dat de langverwachte actie van de staatssecretaris verder wordt uitgesteld, omdat het Nederlands Centrum van Onderwijsrecht (NCOR) onlangs heeft aangegeven dat het grondwettelijk niet mogelijk zou zijn om samenwerkingsscholen onder stichtingen voor openbaar onderwijs te hangen. Volgens het NCOR zou een samenwerkingsschool slechts in stand kunnen worden gehouden door een samenwerkingsbestuur, dat per definitie niet openbaar kan zijn.

Het is wrang te moeten vrezen dat het openbaar onderwijs hierdoor in ieder geval langer dan nodig zijn achtergestelde positie behoudt. Dit is extra wrang, omdat juist in de stichting openbaar onderwijs iedereen zijn plaats heeft en zijn eigen rol kan vervullen onder extern toezicht van de democratisch gekozen gemeenteraad. Dat is pas echt samenwerking!

Het is daarom zaak dat de staatssecretaris, ondanks de kritische bevindingen van het NCOR, haast maakt met zijn toegezegde voorstellen om recht te doen aan de gelijkwaardigheid van het openbaar en bijzonder onderwijs.

Ritske van der Veen, directeur VOS/ABB

Handreiking over samenwerking in integrale kindcentra

Het Landelijk Steunpunt Brede Scholen heeft voor scholen en kinderopvangorganisaties een handreiking over integrale kindcentra (IKC’s) gepubliceerd.

Samenwerking tussen onderwijs en kinderopvang is op veel plaatsen niet meer weg te denken. Soms ontstaat samenwerking omdat partijen een gezamenlijke visie op de ontwikkeling van kinderen delen. Soms is het een manier om het eigen marktaandeel te behouden of vergroten. Of samenwerking ontstaat als sprake is van een integraal huisvestingsplan.

De meest vergaande variant van samenwerking tussen onderwijs en kinderopvang krijgt vorm in een IKC. Daarin is sprake van één pedagogische visie, één team en één centrale aansturing.

Download de handreiking van het Landelijk Steunpunt Brede Scholen.

VOS/ABB heeft in maart jongstleden op het besloten ledengedeelte van deze website een handreiking gepubliceerd over de verschillende samenwerkingsmogelijkheden tussen onderwijs en kinderopvang. Deze handreiking gaat niet alleen over IKC’s, maar ook over minder vergaande vormen van samenwerking.

VOO-congres over gevolgen van demografische krimp

De fusietoets wordt als knellend ervaren. Bovendien kan de samenwerking tussen openbaar en bijzonder onderwijs stroef zijn. Dat bleek woensdag in Amersfoort tijdens het congres van de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) over de gevolgen van demografische krimp op het onderwijs. De VOO hield ook haar algemene ledenvergadering.

Op dag van het krimpcongres maakte het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) bekend dat in 2013 de bevolking van Nederland met 50.000 inwoners is gegroeid. Op 3000 na kwam die groei terecht in de grootste dertig gemeenten doordat daar veel kinderen zijn geboren. Dit betekent voor het onderwijs dat vooral in de grote steden groei te verwachten is en dat de krimp op het platteland doorgaat. Dat heeft grote gevolgen voor de scholen.

Het VOO-congres stond grotendeels in het teken van de teruglopende leerlingenaantallen. In verschillende workshops gingen schoolbestuurders Sake Saakstra van de  Friese Stichting Comperio en Ronny van den Broecke van de Onderwijsgroep Perspecto in Zeeuws-Vlaanderen en medezeggenschapsadviseur Jeroen Peters in op de gevolgen van krimp en de mogelijkheden om negatieve effecten het hoofd te bieden.

Kernwaarden
Beleidsmedewerker Marleen Lammers van VOS/ABB en haar collega Flora Breemer van VOO belichtten de identiteit en de kernwaarden van het openbaar onderwijs. Ze noemden onder andere de algemene toegankelijkheid en algemene benoembaarheid en de gelijkwaardige behandeling van verschillende culturen en levensbeschouwingen. De kracht van de openbare scholen is hun openheid en het feit dat ze ruimte bieden aan diversiteit.

Emeritus hoogleraar orthopedagogiek en directeur van het NIVOZ Luc Stevens hield op het VOO-congres een pleidooi voor de professionalisering van het leraarschap. Onderwijs vraagt volgens hem om permanente reflectie en feedback van leerlingen en collega’s. Dat vereist, zo benadrukte hij, openheid en vertrouwen.

Algemene ledenvergadering
Directeur-bestuurder Rein van Dijk van VOO gaf tijdens de alv een overzicht van het afgelopen jaar, waarin onder andere de samenwerking met VOS/ABB is geïntensiveerd. Hij bedankte voorzitter van de raad van toezicht Marijke van Hees, die het stokje heeft overgedragen aan Korrie Louwes.

De ledenvergadering stemde in met het inhoudelijk en financieel jaarverslag, de begroting voor 2014 en de contributietarieven voor 2015.

Samenwerkingsschool ook onder openbaar bestuur!

Alle vormen van samenwerking moeten mogelijk zijn om het aanbod en de kwaliteit van het onderwijs in krimpgebieden op peil te houden. Denominatie noch fusietoets mag daarbij in de weg staan. Dat is wat in het Regeerakkoord staat. Dan moet het nu eindelijk ook voor openbare schoolbesturen mogelijk worden om samenwerkingsscholen in stand te houden!

De samenwerkingsschool wordt door staatssecretaris Sander Dekker van OCW terecht gezien als een goede mogelijkheid om de negatieve gevolgen demografische krimp voor het onderwijs tegen te gaan. Als openbaar en bijzonder onderwijs de handen ineenslaan, kunnen zij samen werken aan kwaliteitsonderwijs. De positieve drang die Dekker in mei vorig jaar – niet voor niets in basisschool Samenspel in het Zeeuwse dorpje Wolphaartsdijk – aankondigde, was dan ook specifiek gericht op samenwerking.

Hij ontvouwde in Wolphaartsdijk zijn plan om de kleinescholentoeslag af te schaffen. In plaats daarvan zou er een soort bonus op samenwerking komen, waarbij, zo garandeerde Dekker, er geen euro van het beschikbare geld af zou gaan. Hij legde de bal dus nadrukkelijk bij de schoolbesturen, die daar niet allemaal even blij mee waren.

De constructieve oppositie van D66, ChristenUnie en SGP heeft er echter voor gezorgd dat de kleinescholentoeslag blijft bestaan. Dit brengt het gevaar met zich mee dat nu de financiële prikkel weg is niet meer alle schoolbesturen de noodzaak van samenwerking voelen en dat sommige denken dat het allemaal wel losloopt. Niets is minder waar!

Openbaar onderwijs benadeeld!
Een ander, zo mogelijk nog belangrijker punt dat een vertragende werking heeft op de samenwerking tussen de denominaties en dat met name het openbaar onderwijs benadeelt, ligt op het gebied van het arbeidsrecht. De huidige regels bepalen dat het personeel van de samenwerkingsschool een privaatrechtelijke arbeidsovereenkomst moet hebben. Een ambtelijke aanstelling, zoals in het openbaar onderwijs, is niet mogelijk.

Dit brengt met zich mee dat een samenwerkingsschool nu niet onder een openbaar schoolbestuur kan vallen, terwijl staatssecretaris Dekker klip en klaar heeft beloofd dat dit wel moet kunnen. Wij horen bij VOS/ABB op dit punt niets meer van Dekker, terwijl het voor het openbaar onderwijs, zeker in krimpgebieden van cruciaal belang is. Dit arbeidsrechtelijke probleempunt moet nu snel worden aangepakt. Het zal een lastige klus zijn, maar waar een wil is, is een weg!

Ritske van der Veen, directeur VOS/ABB