Asielzoekerskind gebaat bij onderwijs in eigen taal

Het gebruik van de eigen taal van een asielzoekersleerling kan dienen als opstapje voor het leren van Nederlands en andere vakken. Dit staat in de handreiking Ruimte voor nieuwe talenten van de PO-Raad, het ministerie van OCW en het Lectoreninitiatief Professionalisering Taalonderwijs Nieuwkomers.

‘Contact met Nederlandstalige leeftijdsgenootjes is vanaf het eerste moment natuurlijk cruciaal’, zegt taalwetenschapper Maaike Hajer, ‘maar ook als je dagelijkse communicatie op school in het Nederlands al goed verloopt, is het nog niet gezegd dat alle vakken volledig in het Nederlands kunnen. Het leren van kinderen verloopt via de moedertaal, dát is de springplank.’

De PO-Raad wijst erop dat het aantal nieuwe vluchtelingen in Nederland afneemt, maar dat het aantal gezinsherenigingen, dus het totale aantal kinderen, toeneemt.

Lees meer…

Stiekem meeluisteren helpt kleuters taal te leren

Marokkaanse kleuters lijken minder geneigd dan Vlaamse kinderen op school stiekem mee te luisteren met gesprekken van anderen. Dat verschil beïnvloedt hun taalgevoel, meldt de Vlaamse krant De Standaard.

De krant schrijft over een onderzoek van linguïst Anneleen Boderé van de Katholieke Universiteit Leuven. Uit haar onderzoek blijkt dat kinderen met een migratieachtergrond vooral nieuwe woorden leren als ze rechtstreeks worden aangesproken, terwijl kinderen met een Vlaamse afkomst ook al ‘luistervinkend’ nieuwe woorden leren.

Lees meer…

Inspectie tevreden over reken- en taalonderwijs

‘Veel pabo’s leggen voldoende basis voor het leraarsvak, maar de opleidingen zouden allemaal meer werk kunnen maken van het volgen van afgestudeerde studenten.’ Dat zegt inspecteur-generaal van het onderwijs Monique Vogelzang naar aanleiding van het inspectierapport Beginnende leraren kijken terug.

Vogelzang: ‘Goed leraarschap start bij een goede opleiding. Maar een goede opleiding is zeker geen eindpunt. Beginnende leraren moeten de kans krijgen om door te groeien: van startbekwaam naar vakbekwaam. De leraren, de school waar ze werken en de pabo’s hebben daarin allemaal hun eigen rol te vervullen. Het is dus belangrijk dat pabo’s contact onderhouden met het onderwijsveld en hun afgestudeerden. Daarmee krijgen ze niet alleen inzicht in kwaliteitsaspecten van de eigen opleiding, maar ook in de scholingsbehoeften van beginnende leraren en gevorderde leraren.’

Uit het inspectieonderzoek waarop Vogelzang reageert, blijkt dat ruim driekwart van de afgestudeerden vindt dat ze goed voorbereid zijn op de vakken rekenen en taal. Een iets kleiner deel van de afgestudeerden pabo’ers vindt dat ze genoeg hebben geleerd om die vakken goed uit te leggen. De meeste schoolleiders vinden dat de vakkennis van afgestudeerde leraren in de afgelopen drie jaar is verbeterd.

Trouw besteedt op de voorpagina van de maandagkrant uitgebreid aandacht aan de bevindingen van de inspectie. Lees het artikel Vakkennis jonge leerkrachten zit weer in de lift.

Brugpiepers krijgen taalboekje cadeau

De Nederlandse Taalunie legt een cadeautje op de stapel schoolboeken voor leerlingen die naar het eerste jaar van het voortgezet onderwijs gaan: Nederlands voor Taalhelden is een boekje met taaltips en weetjes over het Nederlands.

De actie loopt in samenwerking met de uitgeverijen Van Dale en Pelckmans. Nederlands voor Taalhelden is geschreven door Ludo Permentier, medewerker van de Taalunie en taalcolumnist bij de Vlaamse krant De Standaard.

Het is een luchtig en praktisch naslagwerkje. Het is gemaakt om de belangstelling van leerlingen voor taal op een speelse manier aan te wakkeren. Op deze manier wil de Taalunie de inspanningen van het onderwijs ondersteunen om leerlingen de standaardtaal aan te leren. Het boekje bevat taaltips, spelletjes en informatie over het Nederlands.

Via de distributeurs Iddink, Van Dijk en de (Vlaamse) schoolboekenhandel De Clerck ontvangen scholen het boekje gratis voor de leerlingen van het eerste jaar voortgezet onderwijs.

Bussemaker wil geen toelatingstoets pabo’ers

Minister Jet Bussemaker van OCW ziet vooralsnog geen aanleiding om een toelatingstoets mogelijk te maken voor mbo-studenten die naar de pabo willen. Zij zei dit tijdens een debat met de Vaste Kamercommissie voor Onderwijs, meldt de Vereniging Hogescholen.

De Vereniging Hogescholen had de Tweede Kamer gevraagd om een toelatingstoets voor mbo-studenten mogelijk te maken. Aanleiding daarvoor is de grote uitval van mbo-studenten in het eerste jaar van de pabo.

Bussemaker erkende tijdens het debat dat er op dit moment veel mbo’ers uitvallen vanwege de reken- en/of taaltoetsen. Ze zei ook dat het van groot belang is dat mbo’ers goed worden opgeleid om zodoende de pabo aan te kunnen. Volgens haar zijn er al diverse maatregelen genomen om het instroomniveau van een mbo-student te verhogen.

Zij doelde daarmee onder andere op de verhoging van het huidige eindexamenniveau voor de vakken Nederlands en rekenen. Dat moet in respectievelijk 2015 en 2016 gerealiseerd zijn. De minister is ervan overtuigd dat dit haalbaar is en vindt daarom een selectie aan de poort nu niet nodig.

Ontheffing tweede vreemde taal op atheneum

Een vo-school kan een atheneumleerling ontheffing verlenen voor de tweede moderne vreemde taal, maar dit is geen automatisch recht. Wél kan een leerling zijn beklag doen als de ontheffing niet wordt verleend, uiteindelijk zelfs bij het College voor de Rechten van de Mens.

Dat schrijft staatssecretaris Sander Dekker in een brief aan de Tweede Kamer. Het CDA-Kamerlid Michel Rog had het onderwerp aangekaart en Dekker geeft hem nu uitvoerig antwoord.

Het gaat hier specifiek om leerlingen van het atheneum, omdat de tweede vreemde taal op havo en gymnasium niet verplicht is. Op het atheneum is dat dus in principe wel zo, maar er kan in bepaalde gevallen ontheffing worden verleend:

  • aan een leerling die een stoornis heeft op het gebied van taal of een zintuiglijke beperking heeft die effect heeft op taal,
  • aan een leerling die een andere moedertaal heeft dan Nederlands of Fries,
  • aan de ‘eenzijdige bèta’ die het onderwijs in een van de natuurprofielen volgt en voor wie het volgen van onderwijs in de taal naar verwachting een succesvolle afronding van de opleiding hindert.

Geen verlichting
Een leerling die ontheffing krijgt voor een tweede vreemde taal, moet wel een ander examenvak volgen, zodat het programma als geheel niet wordt verlicht. Dekker vermeldt dat de wet voorziet in deze mogelijkheid om te voorkomen dat echte bèta-talenten geen toegang krijgen tot het wetenschappelijk onderwijs doordat ze niet slagen in twee vreemde talen.

Dekker schrijft uitdrukkelijk dat er geen sprake is van een automatisch recht voor een leerling, maar voegt eraan toe dat de school de bepaling ook niet mag negeren. Met name bij leerlingen uit de derde categorie moet de school een afgewogen inschatting maken of er sprake is van een blokkade, want ‘waar de tweede moderne vreemde taal niet blokkerend werkt, hoeft de ontheffing niet te worden verleend’.

Een leerling die het met het besluit niet eens is, kan zich in eerste instantie wenden tot de klachtencommissie en uiteindelijk tot het College voor de Rechten van de Mens.

Lees hier de brief van de staatssecretaris.

School wordt te veel gezien als duizenddingendoekje

De druk op de basisschool als oplossing voor allerlei maatschappelijke problemen gaat niet ten koste van de tijd voor taal en rekenen, maar wel van de andere traditionele vakgebieden. Dat staat in het rapport Over de volle breedte van de Inspectie van het Onderwijs.

Als onderdeel van de andere traditionele vakgebieden waarvoor minder tijd beschikbaar is, noemt de inspectie de expressievakken. Die hebben niet alleen ingeboet aan tijd, maar ook aan vakspecialisten. ‘Wat dit feitelijk betekent voor de staat van het onderwijs is niet bekend’, zo schrijft de inspectie.

In het rapport is ook aandacht voor het bewegingsonderwijs. Hoewel daarvoor in het primair onderwijs de diploma-eis is teruggekeerd, geven veel basisscholen zelf aan niet op alle fronten aan de kerndoelen voor bewegingsonderwijs te voldoen. De informatie die over de wereldoriënterende vakken beschikbaar is, wijst uit dat er te veel leerlingen zijn die de door deskundigen geformuleerde standaarden niet halen.

Op grond van de Citoscore uit 2012 kan gesteld worden ‘dat er op het terrein van de sociaal-emotionele ontwikkeling en burgerschap aanwijzingen zijn voor positieve resultaten’. De inspectie signaleert echter ook dat de kennisontwikkeling bij de leerlingen op deze gebieden nog te wensen overlaat.

Om met zekerheid uitspraken te kunnen doen over de vraag of de kwaliteit van het onderwijs in den brede te lijden heeft gehad onder de focus op de basisvaardigheden, is volgens de inspectie een periodieke, grondige evaluatie van het basisonderwijs over de volle breedte nodig.

Gesubsidieerde verbetertrajecten taal en rekenen

Van deelnemende schoolbesturen wordt eenzelfde investering verwacht. De verbetertrajecten lopen drie jaar. Ze zijn in principe bedoeld voor scholen die door de Inspectie zijn aangemerkt als taalzwak of rekenzwak, maar ook andere scholen, die zich verder willen verbeteren, kunnen meedoen.

Scholen kunnen niet individueel deelnemen aan een traject, maar alleen in groepen van ten minste tien scholen. Dat kunnen scholen zijn die onder één bestuur vallen, maar de groep kan ook worden samengesteld uit scholen van verschillende besturen. Eenpitters kunnen zich individueel aanmelden; in overleg met PK! wordt dan bekeken bij welke besturen in de regio ze zich kunnen aansluiten. Meer over de aanmeldprocedure in het document in de rechterkolom hiernaast.

Er kunnen in totaal 425 scholen deelnemen. De verbetertrajecten vloeien voort uit de Kwaliteitsagenda ‘Scholen voor morgen’ van staatssecretaris Dijksma.

Informatiebijeenkomst
Op 26 mei is er in Utrecht (Stadion Galgenwaard) een informatiebijeenkomst, waar taal- en leesexperts inhoudelijke informatie over het verbetertraject geven. Aanmelden voor deze gratis bijeenkomst kan via www.deelnameregistratie.nl.

Voor vragen over uw inschrijving voor de bijeenkomst op 26 mei kunt u contact opnemen met de deelnameregistratie, 036-5331941 (10.00-12.00 uur) of  poplatform-poraad@deelnameregistratie.nl.
Voor inhoudelijke vragen over de deelname aan het taal/leesverbetertraject en/of het komende rekenverbetertraject kunt u terecht bij: Jos van der Pluijm (06–51089477) of Gea Spaans (06-51872223).

Zie ook de brief van PK! in de rechterkolom hiernaast.

Bijlagen