Recept tegen segregatie en kansenongelijkheid

De segregatie en kansenongelijkheid nemen toe, signaleert de Inspectie van het Onderwijs. Daarom is het zo belangrijk om boven de denominaties uit te stijgen en daarmee de verzuiling achter ons te laten. Daarvoor hebben wij het concept School! ontwikkeld.

In het rapport De Staat van het Onderwijs 2016-2017 signaleert de inspectie ontwikkelingen die de kansenongelijkheid verder kunnen verscherpen. Het onderwijs vertoont namelijk toenemende sociale en economische segregatie. Vooral hoger opgeleide ouders scheiden zich af.

‘Dat gebeurt via de schoolkeuze: door te kiezen voor scholen met specifieke onderwijsconcepten, scholen waar alleen leerlingen met een vergelijkbare achtergrond op zitten of voor privaat onderwijs’, zo staat in het rapport.

De inspectie signaleert ook dat segregatie en kansenongelijkheid toenemen doordat ouders kiezen voor kleine religieuze scholen. De conclusie is dat in vergelijking met andere landen het Nederlandse onderwijs sterk is gesegregeerd.

Verzuiling achter ons laten

Dat kunnen we veranderen door eindelijk eens de verzuiling in het onderwijs achter ons te laten. VOS/ABB en de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) hebben daartoe het concept School! ontwikkeld. Hiermee stijgt het onderwijs boven de denominaties uit.

Er zijn dan geen openbare, protestants-christelijke, rooms-katholieke, islamitische of wat voor scholen dan ook, maar scholen die van en voor iedereen zijn en waar gelijkwaardigheid en wederzijds respect centraal staan.

Onderwijs volgens het concept School! is het recept voor een in alle opzichten gezonde samenleving, waarin we mensen niet meer beoordelen op hun achtergrond, levensbeschouwing, maatschappelijke status of hun portemonnee, maar waarderen om wie ze zijn en wat ze kunnen

Wilt u meer over ons concept School! lezen? Download de School!Gids

Hans Teegelbeckers, directeur VOS/ABB

Herman Pleij benadrukt belang van goed onderwijs

Het is voor de samenleving van essentieel belang dat het onderwijs álle leerlingen bij de les houdt, vooral ook op het gebied van waarden en normen. Dat heeft cultuur- en literatuurhistoricus Herman Pleij woensdag gezegd op een minisymposium dat aansloot op de algemene ledenvergadering van VOS/ABB.

Pleij greep in zijn beschouwing over de (on)zin van het duale bestel van openbaar en bijzonder onderwijs terug op zijn jeugd in de omgeving van Vriezenveen en Rijssen, die hij benoemde als onderdeel van de bible belt. Daar was de verzuiling zeer strikt, maar toch slaagden de mensen uit de verschillende zuilen er samen in een welvarende samenleving op te bouwen.

Het ‘staketsel van de verzuiling’ van toen werd volgens hem in de jaren 60 razendsnel afgebroken, echter zonder dat de religiositeit en spiritualiteit verdwenen. In dit kader sprak hij van het huidige ‘ietsisme’, omdat veel mensen tegenwoordig zeggen dat ze in ‘iets’ geloven, ook al is dat niet meer de traditionele God van vroeger.

Ideologieën

Hij noemde in dit kader ook de versterkende ideologieën in de wereld, terwijl er in het Westen juist sprake is van een tegengestelde beweging. Hier worden de ideologieën juist minder sterk, maar toch moet volgens Pleij ‘de boel bij elkaar gehouden worden’.

Dat ‘bij elkaar houden’ staat volgens hem haaks op de monocultuur van de orthodoxie, die kan leiden tot extremen zoals terreur, waarvoor volgens hem vooral jongeren gevoelig voor zijn die het idee hebben maatschappelijke ‘afvallers’ te zijn.

Álle leerlingen

Het is daarom voor het onderwijs buitengewoon essentieel, zegt hij, om alle leerlingen bij de les te houden. Daar is het Nederlandse onderwijs al heel lang heel goed in, benadrukte Pleij. Daarbij verwees hij naar een traditie die teruggaat tot Erasmus, die aandacht had voor goed onderwijs voor alle kinderen, jongens én meisjes.

Wat betreft het thema ‘waarden en normen’ in relatie tot de ontzuiling waarschuwde hij voor de rol die de overheid zich op dit vlak kan toe-eigenen. Op die manier kan er volgens hem snel een dictatuur ontstaan. ‘Als een overheid gaat bepalen wat geluk is, wordt het heel eng’, aldus Pleij.

In plaats van de overheid, moet het onderwijs leerlingen informeren over waarden en normen en over algemeen welbevinden in de samenleving. Daarbij speelt onder andere religie een rol. Ook het openbaar onderwijs heeft daarbij volgens hem een belangrijke rol, niet in evangeliserende maar in informerende zin.

Paneldiscussie

Na de beschouwing volgde een paneldiscussie over diverse stellingen die betrekking hadden op het duale bestel. Voor deze discussie waren hoogleraar onderwijsrecht Pieter Huisman van de Erasmus Universiteit uitgenodigd alsmede historicus Carel Verhoef en Gijsbert Vonk van de Vereniging voor Gereformeerd Schoolonderwijs (VGS).

Er werd gediscussieerd over onder meer de stelling dat het duale bestel onnodig veel geld kost en dat dat geld beter in de kwaliteit van het onderwijs kan worden gestoken. De meeste deelnemers aan het minisymposium waren het daarmee eens, maar Huisman en Vonk relativeerden dit. Verhoef daarentegen stelde dat met het duale bestel jaarlijks 1,4 miljard euro gemoeid is en dat dit geld beter kan worden besteed.

Een andere stelling was dat het bijzonder onderwijs net als het openbaar onderwijs onder extern toezicht met komen van de gemeente, omdat het wordt betaald met publiek geld. Hierover werd door Huisman opgemerkt dat er al heel veel toezicht is en dat het dus de vraag is of het onderwijs op extra toezicht zit te wachten. Verhoef daarentegen benadrukte dat elke instantie die met overheidsgeld in stand wordt gehouden, hierover aan die overheid verantwoording zou moeten afleggen.

Tevens werd gesteld dat de Inspectie van het Onderwijs strenger moet toezien op de kwaliteit van het onderwijs met betrekking tot de evolutietheorie en seksuele diversiteit. Vanuit de zaal werd opgemerkt dat de scholen hier geen behoefte aan hebben, omdat die zelf gaan over hun onderwijs.

Vonk van de VGS merkte op dat de evolutietheorie ook op de gereformeerde scholen wordt onderwezen. Verhoef voegde daaraan toe dat deze scholen ook onwetenschappelijke theorieën over bijvoorbeeld creationisme en intelligent design in hun lessen opnemen. Pleij voegde daaraan toe dat de leraar zijn levensbeschouwing niet hoeft te verloochenen om leerlingen te informeren over verschillende visies.

Op de stelling dat het kerstverhaal en andere religieuze feesten op iedere school thuishoren, werd verschillend gereageerd. Vonk was het daarmee niet eens, omdat er dan te veel feesten komen. Ook zei hij dat het geen zin heeft om een bepaald religieus feest te vieren als daar op de school geen behoefte aan is. Huisman zei dat aandacht voor verschillende religies nodig is in de zin van kennisoverdracht. Vanuit de zaal werd opgemerkt dat dit juist op school nodig is, omdat er anders kinderen zijn die maar één verhaal horen of helemaal geen verhaal.

De laatste stelling ging over het samenvoegen van alle scholen tot één gemengde school voor alle gezindten, dus een school die boven de ontzuiling is uitgestegen. Vonk was hiertegen. Hij vindt dat het altijd mogelijk moet blijven scholen ‘naar eigen kleur’ op te richten. Huisman zei dat dit voor hem geen prioriteit heeft, omdat het onderwijs al voor genoeg uitdagingen staan, zoals het lerarentekort.

Verhoef verdedigde deze stelling echter met verve, omdat het duale bestel volgens hem heeft geleid tot een sterke segregatie in het onderwijs die grote maatschappelijke spanningen met zich meebrengt. ‘We moeten onze jeugd een onderwijsbestel geven dat boven de denominaties uitstijgt. Samenleven begint met samenwerking in onderwijs’, aldus Verhoef, die de auteur is van het boek Inperking vrijheid van onderwijs.

In het nieuwe nummer van magazine Naar School! dat dinsdag is verschenen, staat een interview met Herman Pleij. Daarin benadrukt hij dat het onderwijs de belangrijke taak heeft om onze ethische waarden door te geven.

Concept School!: workshop over ontzuild onderwijs

Marleen Lammers, Ronald Bloemers en Eline Vrenken van VOS/ABB hebben woensdag op het congres ‘De Staat van het Onderwijs’ in Utrecht een workshop gegeven over het concept School!.

Het door VOS/ABB en de Vereniging Openbaar Onderwijs ontwikkelde toekomstconcept School! laat de 20e-eeuwse hokjesgeest van de verzuiling achter zich en gaat uit van algemeen toegankelijk onderwijs dat boven de denominaties is uitgestegen.

Er zullen dan geen openbare, protestants-christelijke, katholieke, islamitische of wat voor scholen dan ook meer zijn, maar ‘scholen’ die voor alle leerlingen toegankelijk zijn. Er zal daar op basis van diversiteit, gelijkwaardigheid en wederzijds respect aandacht zijn voor onder andere levensbeschouwing en godsdienst.

Van duale bestel naar concept School!

In hun workshop legden Lammers, Bloemers en Vrenken het duale onderwijsbestel en de verzuiling onder de loep. Zij gingen in op de vraag of het onderscheid in openbaar en bijzonder onderwijs nog wel aansluit bij de huidige samenleving en het hedendaagse onderwijs.

Het congres De Staat van het Onderwijs was georganiseerd door de Inspectie van het Onderwijs.

ChristenUnie houdt stug vast aan verzuild onderwijs

Tweede Kamerlid Eppo Bruins van de ChristenUnie hoopt dat het openbaar onderwijs een zuil wordt binnen het bijzonder onderwijs. Met zijn uitspraak in het kader van de campagne Ik heb hoop! van de christelijke profielorganisatie Verus laat hij zien niet op de hoogte te zijn van de identiteit en de maatschappelijke meerwaarde van de openbare scholen.

‘Mijn hoopvolle idee voor Nederland is dat ook openbare scholen een zuil mogen worden in het bijzonder onderwijs. Want de ChristenUnie staat voor kleine en middelgrote scholen met sterke identiteit, waarbij ouders, leerlingen en leraren vrijuit hun geloof kunnen belijden, en dat gunnen we ook zo ontzettend de leraren en de leerlingen in het openbaar onderwijs. Dus maak al het openbaar onderwijs ook bijzonder’, aldus Bruins.

 

Bruins snapt het niet…

Met zijn uitspraken geeft de onderwijswoordvoerder van de ChristenUnie er blijk van dat hij niet goed op de hoogte is van de identiteit en de maatschappelijke meerwaarde van het openbaar onderwijs. Openbare scholen gaan immers op basis van hun kernwaarden uit van aandacht voor godsdienst en levensbeschouwing. Juist in de algemeen toegankelijke openbare scholen, die geen onderscheid maken op basis van onder meer geloof, kunnen leraren en leerlingen op basis van diversiteit en gelijkwaardigheid vrijuit zijn wie zij zijn.

Bijzondere scholen daarentegen hebben op basis van grondwetsartikel 23 over de vrijheid van onderwijs nog steeds de mogelijkheid om leraren en leerlingen te weigeren als hun levensbeschouwing en levenswijze niet bij de godsdienstige uitgangspunten van de school zouden passen.

Concept School!

VOS/ABB gunt het openbaar én bijzonder onderwijs ontzettend het concept School!, dat toekomstgericht is en de 20e-eeuwse zuilen achter zich laat. In de School!Week is er op dinsdag 21 maart in Woerden een discussiemiddag over dit toekomstconcept, dat door VOS/ABB en de Vereniging Openbaar Onderwijs is ontwikkeld.

Een eerste stap naar het concept School! is de invoering van algemene acceptatieplicht, opdat ook christelijke en andere bijzondere scholen geen leerlingen meer mogen weigeren. Onlangs heeft VOS/ABB daarover een brief naar de Tweede Kamer gestuurd.

Terugkijken: Hans Teegelbeckers in Jacobine op Zondag

Op 12 februari was directeur Hans Teegelbeckers te gast in de talkshow Jacobine op Zondag van de NCRV. Het ging over de vrijheid van onderwijs. 

Teegelbeckers ging onder andere in op het concept School! dat VOS/ABB samen met de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) heeft ontwikkeld. Dit concept voorziet in goed onderwijs voor álle kinderen dat boven de denominaties is uitgestegen.

Er zijn dan geen openbare, protestants-christelijke, rooms-katholieke, islamitische of wat voor scholen dan ook, maar ‘scholen’ die op basis van diversiteit en wederzijds respect en met aandacht voor godsdienst en levensbeschouwing van en voor iedereen zijn. Het concept School! maakt een einde aan de hokjesgeest van het verzuilde onderwijs.

De twee andere gasten in Jacobine op Zondag waren fractieleider Gert-Jan Segers van ChristenUnie en de Rotterdamse onderwijswethouder Hugo de Jonge (CDA).

Jacobine op Zondag terugkijken

 

School! stijgt boven de denominaties uit

De huidige discussie over het afschaffen van het bijzonder onderwijs wijst in de richting van ons toekomstconcept School!, dat boven de denominaties uitstijgt.

Volgens Volkskrant-columniste Aleid Truijens tonen de recente onverkwikkelijkheden tussen Erdogan- en Gülensympathisanten in Nederland aan dat het hoog tijd is het verzuilde onderwijssysteem af te schaffen.

Dat wil VOS/ABB ook, maar het is te betreuren dat ruzie tussen ouders met een Turkse achtergrond aanleiding is voor het pleidooi van Truijens. Andere stromingen in het bijzonder onderwijs voelen zich nu ten onrechte meegezogen in de discussie, omdat zij niets met Gülen of Erdogan te maken hebben. Daar hebben zij geheel terecht een punt.

Zelfstandig leren nadenken

Waar het Truijens echter om gaat is dat de school niet meer vertelt wat een kind moet denken. De school is er volgens haar om kinderen zelfstandig te leren nadenken over de wereld en hen zelf verantwoordelijk te maken voor hun eigen leven. Dat is wat wij in ons concept School! benadrukken en wat overigens ook al voortvloeit uit de kernwaarden van het huidige openbaar en algemeen toegankelijk onderwijs.

Een misverstand over het openbaar onderwijs is dat ‘God daar niets te zoeken heeft’, zoals Truijens nog in 2009 in een column schreef. Ze is daar gelukkig op teruggekomen. De openbare school – en dat noemen wij ook in ons toekomstconcept School! – besteedt op basis van gelijkwaardigheid en wederzijds respect aandacht aan verschillende levensovertuigingen.

Op school leren kinderen ook dat kernwaarden als de democratie, de rechtsstaat, de gelijkwaardigheid van iedereen en het recht op vrije meningsuiting boven persoonlijke overtuigingen gaan. Hiermee sluit Truijens naadloos aan op wat wij al jaren stellen, en wat we eveneens in ons concept School! hebben opgenomen.

School! ontstijgt denominaties

Maar het gaat ons niet om het afschaffen van het bijzonder onderwijs ten gunste van het openbaar onderwijs. Met het concept School! stijgen wij boven de verzuiling en de denominaties uit. In de toekomst zijn er wat ons betreft geen openbare, protestants-christelijke, rooms-katholieke of wat voor scholen dan ook, maar is elke school ‘School!’.

Dat betekent natuurlijk niet dat er een eenheidsworst zal ontstaan, zoals wij nogal eens te horen krijgen. Nee, ‘School!’ voorziet juist in diversiteit, maar dan wel met z’n allen en natuurlijk met oog voor de behoeften van ouders en leerlingen die van plaats tot plaats kunnen verschillen.

Zo kunnen we ervoor zorgen dat we op de lange termijn een gezonde samenleving behouden die uitgaat van gelijkwaardigheid en wederzijdse interesse en respect.

Ritske van der Veen, directeur VOS/ABB

JOVD-voorzitter wil af van vrijheid van onderwijs

‘Die zogenaamde vrijheid van onderwijs werkt vrijheidsbeperkend’, zegt voorzitter Matthijs van de Burgwal van de JOVD.

Nu de verzuiling verleden tijd is, is het volgens Van de Burgwal nodig om een einde te maken aan ‘geloofsgebonden onderwijs op kosten van onze neutrale staat’.

Hij benadrukt dat de huidige maatschappij niet meer ‘statisch en verdeeld’ is, zoals in de tijd van de verzuiling, maar ‘dynamisch en divers’. Daar horen volgens hem scholen bij die de diversiteit weerspiegelen.

‘Het op kosten van de staat onderwijzen in slechts één geloofsovertuiging, past hier niet bij. Alle grote religies, atheïsme en humanisme verdienen immers een plek in ons onderwijs’, aldus de voorzitter van de jongerenafdeling van de VVD.

Volgens hem hoort in de school niet de levensovertuiging van ouders centraal te staan, maar de ontwikkeling van het kind.

Lees meer…

‘Maak einde aan verzuiling in onderwijs’

‘We moeten af van de verzuiling in het onderwijs’, zegt onderwijsadviseur Ineke Struijk in het Algemeen Dagblad.

Struijk is religiewetenschapper, geeft les aan de Brede School Academie in Utrecht en adviseert scholen op het gebied van identiteit. Eerder was ze leraar in groep 8 van de openbare J. P. Waaleschool in Gorinchem.

In het artikel in de zaterdageditie van het AD, dat over zingeving gaat, zegt Struijk dat er een einde moet komen aan de verzuiling in het onderwijs. ‘Een school is er voor levensbeschouwing in het algemeen. Daar moet je juist leren over diversiteit in de samenleving.’

Ze wijst erop dat Nederland tegenwoordig geseculariseerd is en dat het onderwijs de enige sector is waar de verzuiling nog bestaat.

School!
Het pleidooi van Struijk sluit aan bij het ideaal School! van VOS/ABB. Met dit ideaal streeft VOS/ABB naar onderwijs zonder denominaties. Er zouden in de toekomst geen openbare, katholieke, christelijke of wat voor scholen dan ook meer moeten zijn, maar scholen waar elk kind welkom is en die op basis van wederzijds respect aandacht hebben voor diverse levensbeschouwingen.

Ineke Struijk pleitte in 2013 in een artikel in magazine School! van VOS/ABB samen met godsdienstpedagoog Erik Renkema voor meer focus levensbeschouwelijke vorming in het openbaar onderwijs

In 2012 verscheen in School! een artikel waarin Struijk ingaat op actieve tolerantie in het openbaar onderwijs. Dat was in 2011 het onderwerp van haar masterscriptie.

Concept ‘school’ voor kwaliteit en ontmoeting

Het concept ‘school’ dat boven de denominaties uitstijgt, waarborgt dat er in de toekomst overal scholen kunnen zijn die onderwijs van goede kwaliteit bieden. Dat heeft adviseur Ronald Bloemers van VOS/ABB dinsdag toegelicht in het PvdA Onderwijsparlement. Hij was hiervoor uitgenodigd door Tweede Kamerlid Loes Ypma. Het ging onder andere over modernisering van artikel 23 van de Grondwet (vrijheid van onderwijs).

VOS/ABB en de Vereniging Openbaar Onderwijs streven naar ‘school’. Dit concept gaat uit van samenwerking die boven de denominaties uitstijgt. Niet meer de verzuilde maatschappij uit de twintigste eeuw is het uitgangspunt, maar de gehele samenleving. Daarbij staan diversiteit, wederzijds respect en gelijkwaardigheid centraal. ‘School’ besteedt op grond van deze uitgangspunten aandacht aan levensbeschouwing en godsdienst. Uiteraard staat onderwijskwaliteit voorop.

Bloemers bracht het concept ‘school’ in verband met demografische krimp waar steeds meer regio’s in Nederland mee te maken hebben. De dalende leerlingenaantallen in deze regio’s zetten het voortbestaan van kleine dorpsscholen onder druk. Door boven de zuilen uit met elkaar samen te gaan werken, kan ook in krimpregio’s een kwalitatief goede onderwijsinfrastructuur blijven bestaan.

De reacties in het PvdA Onderwijsparlement op het concept ‘school’ waren positief. Vooral het aspect ‘ontmoeting’ dat is het concept een belangrijke plaats inneemt, werd als een zeer positief element beschouwd.

In het komende decembernummer van magazine School! geeft Bloemers een nadere toelichting op wat VOS/ABB en VOO met het concept ‘school’ willen. In het artikel wordt ingegaan op bestaande samenwerking in Zuid-Limburg, die boven de denominaties uitstijgt.

CDA-wethouder uit Oss zegt verzuiling vaarwel

Het onderscheid tussen openbaar en bijzonder onderwijs is niet meer van deze tijd. Het gaat erom dat scholen aan álle kinderen het beste onderwijs bieden. Dat zegt onderwijswethouder René Peters van de gemeente Oss.

Peters (CDA) sprak op zondag 10 maart in politiek café Zout in Oss een gastcolumn uit over openbaar en bijzonder onderwijs. De keuze van dit onderwerp hangt samen met de samenwerking tussen het Mondriaan College voor openbaar voortgezet onderwijs en het rooms-katholieke Hooghuis in Oss. Die samenwerking laat volgens Peters zien hoe het ontzuilde onderwijs er in de toekomst uit komt te zien.

De samenwerking tussen openbaar en bijzonder onderwijs lichtte hij ook toe aan de hand van passend onderwijs. Het gaat bij goed onderwijs, zo benadrukte de wethouder, niet om het belang van de scholen, maar om goed onderwijs voor álle kinderen. Wel moet er volgens hem voor ouders iets te kiezen blijven, maar dan gaat het niet om de keuze tussen openbaar en bijzonder onderwijs, maar om het onderwijsconcept, zoals montessori-, dalton- of juist regulier onderwijs.